سن‌سنجي U-Pb و تعيين تركيب محل منشأ گنبدهاي آداكيتي پساافيوليتي سبزوار

U-Pb age dating and determination of source region composition of post-ophiolite adakitic domes of Sabzevar

سنگ‌های آذرین پساافیولیتی با تركیب ریولیت/داسیت در داخل مجموعه افیولیتی پهنه سبزوار رخنمون دارند. ماهیت كالك‌آلكالن و آداكیتی پرسیلیس این سنگ‌ها پیش از این به اثبات رسیده است. این سنگ‌ها حاوی مقادیر نسبت‌های ایزوتوپی نخستین 87Sr/86Sr (70382/0 تا 70444/0) و Nd(t)ε (30/5+ تا 18/6+) مشابه با تركیبات بازالت پشته میان اقیانوسی (MORB) هستند. این ویژگی‌های ایزوتوپی با تركیبات آداكیتی حاصل از ذوب ورقه‌های اقیانوسی فرورانده شده سنوزوئیك مطابقت دارد. سن جایگزینی این سنگ‌ها در پهنه افیولیتی سبزوار از طریق سن‌سنجی U-Pb با روش SHRIMP II روی كانی زیركن، حدود 48 میلیون سال به دست آمده است. نتایج نشان می‌دهد كه ماگمای اولیه سازنده سنگ‌های آداكیتی پهنه سبزوار از ذوب بخشی یك منبع گارنت‌آمفبیولیتی یا اكلوژیتی حاصل از دگرگونی لیتوسفر اقیانوسی فرورانده شده سبزوار در ائوسن آغازین حاصل شده است. تبلور تفریقی ماگما از طریق جدایش بلوری آمفیبول، عامل اصلی در بروز ویژگی‌های آداكیتی برجسته‌تر در سنگ‌های تحول یافته‌تر (ریولیت‌ها) بوده است.

The post-ophiolite igneous rocks with dacite/rhyolite composition outcropped in the ophiolitic complex of Sabzevar zone. The calc-alkaline and high silica adakitic nature of these rocks has been proved previously. The rocks display initial 87Sr/86Sr ratios and εNd(t) values of 0.70444 to 0.70382 and +5.30 to +6.18 respectively, as same as these values in MORB compositions. These isotopic signatures are corresponding to adakitic compositions derived from melting of the Cenozoic oceanic subducted slabs. The emplacement age of these rocks into the Sabzevar ophiolitic zone obtained about 48 Ma by SHRIMP II U–Pb method on separated zircons. The results show that parental magma of the Sabzevar adakitic rocks generated by partial melting of a garnet-amphibolite or eclogite source derived from metamorphism of Sabzevar subducted oceanic lithosphere in early Eocene time. Magma differentiation via amphibole fractionation was the main factor in the manifestation of more adakitic signatures in more-evolved rocks (rhyolites).