جستاري در مرثيه هاي خاقاني شرواني

ُRequiem in Khaghani Shervani

يكي از موضوعات دلپذير و موثّري كه از آغاز شعر دَري تا امروز توجّه ادب‌شناسان و شعردوستان را جلب كرده است، مرثيه‌سرايي است كه از قديمي‌ترين دوران در ديوان شاعران موجود بوده است و در اين ميان، تفاوت فقط در نوع ابراز آن و شدت و ضعف بيان تاثّرات قلبي است. خاقاني شرواني يكي از شاعراني است كه در اين زمينه طبع‌آزمايي كرده و مهارت و استادي خود را به ثبوت رسانده است. خاقاني كه همچون ديگر انسان‌ها، همواره در گذر حوادث و رويدادهاي تلخ و شيرين بود، ديوانش پر است از سوگ سروده‌هايي در ماتم عزيزان و خويشاوندان. مراثي خاقاني نمايانگر اوج عاطفه و قلّه احساس اين شاعر نازكدل است و از پراحساس ترين و شاعرانه ترين آثار اوست. مرثيه هاي اين شاعر داغديده و آزرده شروان از سوز دل و آتش درون او حكايت مي‌كند. سوز و گدازي كه هرگونه حجابي را به آتش مي كشد و با زباني ساده و بي تكلّف، غوغا و آشوب دلش را برملا مي كند و شرط اساسي مرثيه كه همانا لطافت و رقّت و دردانگيزي و شورآفريني و قوّت تاثير و دلنشيني است، در مراثي اين شاعر در سر حد كمال احساس مي‌شود. در اين مقاله به بررسي مرثيه در ديوان خاقاني پرداخته شده است.