مواجهه متكلمان اماميه با فلسفه در سده هفتم

IThe Encounter of Imamiyya Scholars of Kalam with Philosophy in the 7th Century

عالمان امامي سده هفتم هجري مواجهه يكساني با فلسفه نداشته‌اند. در اين ميان، مواجهه دو متكلم برجسته اماميه در سده هفتم با فلسفه قابل توجه است. در آثار ابن ميثم بحراني ارايه تلفيقي آموزه‌هاي فلسفي و كلامي در كنار هم، كاربرد مباني و آموزه‌هاي فلسفي در اثبات مسايل كلامي و كاربست مفهوم فلسفي در تبيين مفاهيم و آراي كلامي و حتي در برخي موارد پذيرش آموزه‌هاي فلسفي به جاي باور‌هاي كلامي، نشانه‌هايي است كه از فلسفه‌گرايي وي خبر مي‌دهد؛نيز مخالفت با برخي آموزه‌هاي فلسفي نشانه دل‌بستگي وي به مواضع كلامي است، ولي در مقابل مواجهه منفي محقق حلّي با فلسفه و آموزه‌هاي فلسفي در موارد پرهيز از كاربرد ادبيات فلسفي و اهتمام‌نداشتن به انديشه‌هاي فلسفي، پاي‌بندي به معرفت‌شناسي كلامي و بي‌اعتنايي به جهان‌شناسي فلسفي و نقد برخي باورهاي فلسفي نشان تعلق وي به سنت كلامي رايج اماميه و ايستايي در برابر فلسفه به شمار مي‌رود.

Imamiyya scholars of Kalam in the 7th century A.H. did not exhibit the same reaction to philosophy. The encounters of two prominent Imamiyya scholars of Kalam with philosophy are worthy of consideration. IbnMaytham al-Ba?r?n? exhibited tendencies towards philosophy, on the one hand, by providing combinations of philosophical and kalami doctrines, applying philosophical principles and doctrines in order to show views in Kalam, applying philosophical notions to the issues of Kalam, and even preferring philosophical views in some cases. On the other hand, he shows his attachment to Kalam by opposing some philosophical doctrines. However, al-Muhaqqiq al-?ill? showed his attachment to the common Imamiyya tradition of Kalam and opposition to philosophy by refusing to use philosophical vocabulary, ignoring the philosophical worldview, and criticizing some philosophical doctrines.