تحليلي درباره عفو الهي از پيامبر (ص) بر محور آيه 43 سوره توبه

An Analysis of Allah Forgiving the Prophet (S.A.W.) Based on the verse 43 of Sūrat al-Tawba

از نظر مسلمانان، پيامبر اسلام(ص) معصوم بوده و اين عقيده برآمده از تعليمات قرآني است. با وجود اين، آياتي در اين كتاب آسماني وجود دارد كه در ظاهر اين باور را به ترديد مي اندازد. از جمله اين آيات، آيه 43 سوره توبه مي باشد. در اين آيه در مورد عفو خداي متعال نسبت به پيامبر(ص)، ديدگاه‌هاي متفاوتي بين مفسران وجود دارد كه مجموع اين ديدگاه‌ها در مقاله حاضر، در پنج ديدگاه ارايه و بررسي شده است. سپس با ارايه تحليلي ادبي ـ اجتماعي از آيه شريفه مبتني بر فضاي نزول، ضمن رد هر پنج ديدگاه، اثبات شده كه توبيخ و عفو خداوند در اين آيه شريفه ابداً در ارتباط با رسول خدا(ص) نبوده است و در عين حال ناظر به منافقان نيز نمي‌باشد، بلكه متوجه گروه‌هايي از مسلمانان ضعيف‌الايمان بوده است كه اجازه پيامبر به منافقان مدينه مبني بر عدم شركت در جنگ تبوك را بهانه‌اي براي استيذان خود براي تخلف از شركت در جنگ قرار داده بودند. همچنين اثبات شده است كه اجازه رسول خدا(ص) به منافقان مدينه براي تخلف از جنگ، اقدامي كاملاً بايسته و از روي مصلحت بوده و مورد تاييد خداي تعالي بوده است. اين برداشت از آيه شريفه كاملاً منطبق بر روايت منقول از امام رضا(ع) است كه آيه مورد بحث را از باب «اياك اعني واسمعي يا جاره» مي‌داند، البته با تحليلي متفاوت از اين روايت.