بررسي فقهي ديدگاه مشروعيت تلفيقي ولايت فقيه در قالب ثبوت الهي و اثبات مردمي

موضوع ولايت سياسي فقيه در تشكيل حكومت اسلامي از ديرباز ميان فقيهان اماميه مطرح بوده است و آنان مشروعيت حكومت فقيه را بر مبناي نصب، از سوي امامان معصوم: تبيين كرده اند. با پيروزي انقلاب اسلامي ايران، آراء و نظريات جديدي در تحليل مباني مشروعيت ولايت فقيه مطرح گرديد كه در پي تاثيرآفرينيِ بيشترِ آرايِ عمومي در مشروعيت تشكيل حكومت فقيه اند. يكي از اين ديدگاه ها، ديدگاه تلفيق است كه مدعي نقش مردم به عنوان شرطِ مشروعيت بخش در حكومت اسلامي است؛ بدين بيان كه هر چند ثبوتاً فقيهان از سوي خداي متعال براي اجراي احكام و تشكيل حكومت نصب گرديده اند، وانگهي شرط اعمال اين ولايت در عالم اثبات، متوقف بر آراي عمومي مردم است. اين ديدگاه براي اثبات مدعاي خود، به دلايلي؛ مانند قياس اولويت از قاعده تسليط، بدبيني مردم نسبت به حكومت اسلامي و عدم تحقق اهداف آن، در صورت فقدان آراي عمومي، استدلال كرده است؛ چنانكه برخي از روايات را در اين زمينه، دست مايه خود ساخته است. اين دلايل، در برابر دلايل ديدگاه انتصاب، ياراي استقامت ندارند. در صورت تسامح از اين امر و ترديد در شرطيت آراي عمومي براي تنجز تكليف فقيه در تشكيل حكومت، دليل فقاهتي در علم اصول، اصل برائت را در مكلف به جاري مي سازد.