جايگاه برزخ در هندسه وجود شناختي صدرايي

حيات برزخي پيش از ملاصدرا از مسائل علم كلام بوده است كه ملاصدرا آن را در قالب مساله فلسفي مطرح كرد و در دنباله مباحث مربوط به حركت جوهري نفس انساني و قوا و ادراكات او قرار داد؛ او بر اين عقيده است كه ادراكات جزئي پس از مرگ توسط قوه خيال صورت مي گيرد. اين قوه همراه با نفس پس از مرگ باقي مي ماند و مرتبه ي پسيني آن مرتبه ي برزخي ناميده مي شود. انسان توسط اين قوه صورت تمامي افعال خود در دنيا را به خاطر خواهد آورد كه از اين عالم به «عالم مثال» ياد مي شود. عالم مثال همچون عالم واسطه اي است ميان عقل مجرد و موجودات مادي. بنابراين، عالم مثال موجودي است كه ماده نيست، لكن بعضي لوازم ماده بودن همچون مقدار، شكل و عرض فعلي را داراست. انسان با جميع خصوصيات ذات، صفات و افعالش در عالم مثال موجود است، بدون آن كه اوصاف رذيله و افعال سيئه و لوازم نقصي و جهات عدمي با وي همراه باشند. ملاصدرا ظهور مراتب باطني و لايه هاي عميق نفس را بر اساس «حركت جوهري نفس» كه يك حركت استكمالي و اشتدادي است توجيه مي نمايد.