اثر عوامل محيطي بر پراكنش گياهان مرتعي در منطقه ديواندره كردستان

Effect of Environmental Factors on Rangeland Vegetation Distribution in Divan-Darre Area, Kurdistan

هدف از اين تحقيق بررسی ارتباط بين خصوصيات فيزيكی و شيميايی خاك و پراكنش گياهان مرتعی در مراتع شهرستان ديواندره به‌عنوان يكی از مهمترين مراتع در استان كردستان است. بدين منظور از يك شبكه آمار‌برداری تصادفی سيستماتيك 150*200 متر برای استقرار 90 قطعه نمونه استفاده شد. در هر قطعه نمونه، فاكتورهای خاكی و درصد پوشش گونه‌های گياهی ثبت شد. برای تعيين اندازه قطعه نمونه در لايه علفی از روش سطح حداقل استفاده شد كه در اين مطالعه 4 متر مربع به‌دست آمد. برآورد درصد پوشش گونه‌ها بر‌اساس معيار برون بلانكه صورت گرفت. طبقه‌بندی پوشش گياهی برای تعيين گروه گونه‌های اكولوژيك توسط روش خوشه‌بندی انجام شد. برای محاسبه فاصله بين خوشه‌ها از روش وارد و برای شاخص فاصله از روش اقليدسی استفاده شد. نتايج حاصل از خوشه‌بندی نشان داد كه چهار گروه اكولوژيك قابل تشخيص می‌باشد. از آناليزهای چند متغيره برای بررسی رابطه بين عوامل فيزيوگرافی و خاكی و گروه‌های اكولوژيك استفاده شد. نتايج نشان داد كه مهمترين خصوصيات فيزيوگرافيك و خاكی در اين جوامع ازت، پتاسيم، كربن ‌آلی، درصد ماده‌ آلی، اسيديته، درصد رطوبت اشباع، بافت خاك و هدايت الكتريكی، ارتفاع از سطح دريا، جهت و شيب است. با‌توجه به‌اينكه هر گونه گياهی نيازهای اكولوژيكی مشخصی نسبت به‌ خصوصيات خاك و عوامل فيزيوگرافی دارد، از مطالعه و شناخت آنها می‌توان در اصلاح و احيا پوشش گياهی استفاده كرد.

The aim of this study was to investigate the relationship between physical and chemical properties of soils with vegetation distribution in Divan-Darre rangeland as one of the most important rangelands in Kurdistan province. For this purpose, a random systematic 150 m × 200 m gird sampling plan was used to establish 90 sampling plots. In each plot, soil factors and percent cover of each plant species were recorded. The minimal area method was utilized to determine the sample size in the herbaceous layer in this study that it was obtained 4m2. Percent cover of each species was estimated base on the Braun-Blanquet criterion. Vegetation classification was done to determine ecological species group using Cluster method. Ward’s method used to calculate the distance amongst clusters, and Euclidean method for distance index was used. The result of clustering analysis was indicated that four ecological species groups were found. Multivariate analysis was performed to detect the relationship between the physiographic, soil factors and the ecological groups. The most important physiographic and soil factors in these communities were belonged to N, K, OC, OM, pH, SP%, soil texture (clay, sand, and silt), EC, elevation, aspect and slope. Since each plant species has the specific ecological requirements to soil properties and physiographic factors, study of them can be used to improve vegetation restoration.