چگونگي و چرايي رويكردهاي ناهمگون ابن حبان بستي به امام رضا(ع)

Ibne Hebbane Bostiʹs different approach to Imam Reza, what and why?

ارزیابی‌های ناهمگونی در بارۀ «ابن حبان بُستی»، حدیث‌پژوه نامبردار قرن چهارم وجود دارد. وی در نگاشته‌های خویش در ارتباط با عترت(ع) ، نسبت به دیگران از مكتب خلافت، اخبار بیشتری آورده و از این رهگذر در برخی منابع، شیعه خوانده شده است. در عین حال در جرح‌ و تعدیل عترت(ع) دچار تناقض گشته و اعتبار روایات برخی امامان(ع) را دستخوش تردید قرار داده است؛ وی گاهی امام رضا(ع) را ستوده و از تجربۀ موفق خود در زیارت قبرش(ع) گفته و گاه، گرفتار خطا، پندار و راویِ اخباری شگفت شمرده است. او همچنین برخی روایات و راویان امام رضا(ع) خاصه «اباصلت» را، تضعیف كرده است. پژوهش حاضر كه تلفیقی از روش توصیفی و تحلیلی و جامعه آماری آن، منابع رجالی - حدیثی فریقین است، در ارزیابی رفتار ناهمسان وی دست‌كم چهار عامل: تعصبات شدید مذهبی، عدم توازن شخصیت، غرور علمی و اشتغالات گوناگون‌ را دخیل می‌داند. ارزیابی پژوهانه و منصفانه، حاوی این امرند كه امام رضا(ع)، در بلندای وثاقت بوده، روایاتشان(ع) استوار و راویان آن حضرت(ع) در عِداد راویان موثق به‌شمار می‌آیند.

How and why Ibn Hebban have disparate approaches to Imam Reza (AS) Abstract : There are different opinions about Ibn-e Hebban-e Bosti, one of the famous scientists in Hadith . In contrast with the others in Khelafah, he wrote about the Etrat more than others, so he is called Shia in some sources . But he has some faults by accusing Etrat . Sometimes he praised Imam Reza (AS) and write from successful experience in pilgrimage to his grave (peace be upon him) , and sometime he caught the error and illusion in his narrations . Also he weakened some traditions of some special allies of Imam Reza specially Abasalt . This survey is mixed of descriptive and analytical method rejali references of farighain . It will prove at least some characters of Ibne Hebban such as : extreme religion bigotry , unbalanced personality, scientific ego and different employments .