بررسي ساختار زيربنايي مقياس هوشي وكسلر كودكان - 4 از طريق مقياس‌بندي چندبُعدي و روش‌هاي تحليل عاملي

Study of underlying structure of the WISC-IV using multidimensional scaling and factor analysis methods

چكيده هدف: هدف پژوهش تعيين ساختار زيربنايي مقياس هوشي وكسلر كودكان-4 با استفاده از مقياس‌بندي چندبُعدي و تحليل عاملي تاييدي و تفسيرپذيري نتايج حاصل از اين روش‌ها در مقايسه با ساختار چهار عاملي مفروض مقياس است. روش: روش پژوهش توصيفي از نوع همبستگي و جامعه آماري دانش آموزان پسر مقطع ابتدايي مدارس منطقه 6 تهران به‌تعداد 1314 نفر بود كه به‌روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي 200 دانش‌آموز از ميان آن ها انتخاب شد. ابزار پژوهش مقياس هوشي وكسلر كودكان چهار (2003؛ ترجمه، انطباق و هنجاريابي عابدي، صادقي و ربيعي، 1391) بود. داده‌ها با استفاده مقياس‌بندي چندبُعدي و روش‌هاي تحليل عاملي تحليل شد. يافته‌ها: يافته هاي به‌دست آمده به استخراج سه بُعد سرعت عمل، ماهيت سوال و نوع پاسخ ابراز شده انجاميد ( 021/0 =Stress ، 04/0 =P )، الگوي چهار عاملي مفروض توسط تحليل عاملي تاييدي حمايت نشد (63/102 = ?^2، 04/0 =P ) و ساختار سه عاملي مرتبه دوم با اِعمال برخي تغييرات تاييد شد (99 = ?^2، 055/0 =p). نتيجه‌گيري: از آن‌جا كه بر اساس نتايج پژوهش حاضر استفاده از راهكار سه‌گانه نسبت به چهار عامل مفروض به بهبود در تفسير و درك بيشتر ساختار هوشي مي‌انجامد؛ پيشنهاد مي شود اين ساختار در بافت باليني و به‌منظور ارايه راهكارهاي درماني در امر مشاوره زيربناي تفسير نتايج قرار گيرد.

Abstract Aim: This study was aimed at investigating the basic structure of WISC-IV using Multidimensional Scaling and Confirmatory Factor Analysis and comparing the results to the assumed model. Method: Design of the study was correlational. Out of 1314 male students studying at 6th distinct of Tehran, 200 were sampled using cluster sampling method. Wechsler intelligence test for children- Fourth edition was used to assess intelligence. Gathered data were analyzed using multidimensional scaling and confirmatory factor analysis. Results: MDS resulted in 3 separate dimensions (processing speed, presentation mode and response mode) (Stress = 0.021, P = 0.04). 4-factorial model was not admissible (?^2=102.63,P = 0.04). However, fit indices of Second-Order Confirmatory Factor Analysis along with some modifications confirmed the 3-factorial model (?^2=99.00, P = 0.055). Conclusion: According to the results WISC-IV scores could be better understood using 3 factorial solution rather than the existing 4-factorial structure so it is suggested that 3-factorial solution could be used in clinical context and for counseling purposes.