بررسي عملكرد اقتصادي ايران در عصر صفوي و مقايسه آن با اروپاي قرن 17 با رويكرد نهادي

A Comparative Investigation of Iranʹʹs Economic Performance during Safavid Era and Europe in the 17th Century through an Institutinal Approach

شكل‌گيري انقلاب صنعتي در قرن هفدهم در اروپا همزمان با حاكميت سلسله صفوي در ايران است. ايران در برهه‌اي از آن‌زمان به رشد و شكوفايي اقتصادي، هم‌تراز با جوامع قدرتمند زمان خود دست مي‌يابد. اما اين توازن قدرت دوام نمي‌يابد، شرايط اقتصادي ايران رو به زوال مي‌رود و با شروع تكوين سرمايه‌داري در اروپا عدم توازن ميان ايران و غرب تشديد مي‌‌گردد. در اين پژوهش دلايل فراز و فرود عملكرد اقتصادي عصر صفوي و علل عدم تحول ساختاري در اقتصاد ايرانتحت سطوح تحليل نهادي بررسي مي‌شود. براي اين منظور از رهيافت نهادگرا با تاكيد بر مباحث نورث پيرامون نظم دسترسي آزاد و محدود استفاده مي‌شود. نتايج پژوهش بر اين اساس است كه در عصر صفوي فقدان قانون، قدرت مطلقه پادشاه خودكامه و ضعف نهادهاي مدني امكان دسترسي آزاد به بازارهاي سياسي و اقتصادي را نداده و مانع ازپيشرفت تكنولوژيك و فني بوده است. همچنين عدم امنيت جان و مال صنعتگران و پيشه‌وران و هزينه‌هاي معاملاتي بالا مانع از رشد سرمايه‌گذاري و توليد خلاق كالاهاي جديدشده است.در حالي كه در اروپا به تدريج زمينه‌هاي مناسب براي حاكميت قانون ودسترسي آزاد به بازارهاي سياسي و اقتصادي فراهم شدهو به تبع شكل‌گيري نهادهاي حامي‌بازار،انگيزه سرمايه‌گذاري و توليد صنعتي افزايش يافته است.