جايگاه خراسان بزرگ در ژيوپليتيك مواد مخدر

پايان جنگ سرد، تاثيري عميق و اساسي در كل الگوي امنيت بين المللي بر جاي گذاشت. ظهور بازيگران جديد از يك سو و تهديدات نوين از ديگر سو باعث تغيير ماهيت امنيت در هزاره سوم شده است. در اين راستا، تهديداتي كه مرز نمي شناسند،‌مانند مواد مخدر و قاچاق و مصرف آن، از اهميت به سزايي برخوردار است،‌زيرا نمونه ايده آلي از يك مشكل امنيتي مرسوم است كه به شدت و پيوسته امنيتي مي شود، به نحوي كه هم اكنون،‌در رده چهار بحران بزرگ جهاني دسته بندي گرديده و طبق آمارهاي موجود، دومين تجارت بزرگ دنيا پس از فروش تسليحات نظامي به حساب مي آيد. همين امر باعث شده تا تهديد مزبور‌،جنبه استراتژيكي و چند وجهي به خود گرفته، و از پيچيدگي هاي خاصي برخوردار شود. از جمله كانون هاي بزرگ كشت گياهان تخديري،‌توليد، تبديل، توزيع و قاچاق مواد مخدر در جهان، محور هلال طلايي، شامل كشورهاي افغانستان، پاكستان و ايران است كه تماماً در حوزه خراسان بزرگ بوده و اهميت ارتباطي،‌مواصلاتي و ترانزيتي اين حوزه از ديرباز،‌به اضافه جريان انرژي و اطلاعات،‌در عين فراهم آوردن فرصتهاي بسيار ارزشمند، تهديدهاي فراواني را نيز، متوجه آن نموده است. در اين ميان، ايران با وجود ممنوعيت هر گونه كشت و توليد مواد افيوني، به دليل موقعيت خاص جغرافيايي خود،‌و قرار گرفتن در مسير مبدا (افغانستان و پاكستان) و مقصد (تركيه و اروپا) ترانزيت مواد مزبور، به توقف گاه قاچاق چيان تبديل شده و اين امر، مخاطرات گوناگوني را در ابعاد سياسي، امنيتي، اجتماعي و اقتصادي متوجه مرزهاي شرقي آن نموده است. اين مقاله،‌با روش تحليلي- توصيفي،‌و با استفاده از منابع كتابخانه اي، در پي تبيين جايگاه خراسان بزرگ در ژيوپوليتيك مواد مخدر است. يافته هاي مقاله،‌نشان دهنده ابعاد گسترده موضوع مورد نظر در اين حوزه خاص بوده، و بيانگر آن است كه مواد مخدر، يكي از جدي ترين و خطرناك ترين تهديداتي است كه ايران از بعد امنيت ملي با آن روبروست.