تحليل تغييرات الگوي درون دهه اي دماي ايران طي نيم قرن اخير

هدف از اين مطالعه، بررسي و تحليل تغييرات درون دهه اي دماي ايران مي باشد. براي اين منظور دماي ايران طي دوره 1390-1342 (پنج دهه) مورد بررسي قرار گرفته است. براي بررسي تغييرات درون دهه اي از روش هاي زمين آمار موران محلي بهره گرفته شده است. در انجام محاسبات از امكانات برنامه نويسي در محيط نرم افزار Surfer و نرم افزارMatlab و نيز براي انجام عمليات ترسيمي از نرم افزار GIS بهره گرفته شد. ابتدا براي ايجاد نماي كلي از تغييرات درون دهه اي ايران آنومالي، گرانيگاه و توزيع مكاني ميانگين براي هر دوره ترسيم گرديده است. نتايج نشان داد كه عواملي محلي به ويژه ارتفاع و عرض جغرافيايي نقش بسزايي در ناهنجاري هاي دماي ايران داشته است به طوري كه در هر پنج دوره شديدترين ناهنجاري ها منطبق با نواحي كوهستاني و ارتفاعات بوده است اين درحالي است كه نواحي ساحلي كشور به دليل عرض جغرافيايي پايين و ارتفاع كم تر داراي ناهنجاري هاي منفي بوده است. نتايج حاصل از تحليل موران نشان داد كه الگوي تغييرات درون دهه اي ايران طي دوره هاي مختلف تغييرات محسوسي داشته است اما در مجموع در هر پنج دوره نواحي ساحلي خليج فارس داراي الگوي خوشه اي بالا (خود همبستگي فضايي مثبت) و رشته كوه زاگرس، شمال غرب كشور (بر فراز قلل سهند و سبلان)، بر فراز مرتفع ترين نقاط البرز (دماوند)، شمال شرق كشور در دامنه هاي شمال شرقي رشته كوه هاي خراسان و در مناطق مرتفع كرمان الگوي خوشه اي پايين يا خودهمبستگي فضايي منفي بوده است. مثبت و منفي بودن خود همبستگي در ارتباط با توزيع دما نشان از تمركز بيشينه و كمينه اين عنصر اقليمي در منطقه دارد. با اين وجود در تمام دوره ها اين الگوي حاكم بر تغييرات درون دهه اي دما تقريباً يكسان بوده است.