توليد آمفي پلوئيدهاي مصنوعي از تلاقي برخي ارقام گندم نان با آجيلوپس تريانسياليس (.Aegilops triuncialis L)

آجيلوپس تريانسياليس (2n=4x=28; CtCtUtUt) يكي از گونه هاي تتراپلوئيد جنس آجيلوپس و از منابع با ارزش ژن هاي مقاومت به تنش هاي زيستي و غيرزيستي است. در اين پژوهش، ارقام گندم نان (2n=6x=42; AABBDD) ’اميد ‘، ’نويد ‘، ’زرين ‘، ’پيشگام ‘ و ’ MV-17 ‘ با گونه آجيلوپس تريانسياليس تلاقي داده شد و هيبريدهاي F1 و F2 (حاصل از خودباروري F1) بررسي سيتوژنتيكي و مورفولوژيكي شدند. تفاوت معنا داري بين تلاقي پذيري ارقام مختلف گندم (با ميانگين تلاقي پذيري 24/46 درصد) مشاهده شد. هيبريدهاي F1 طبق انتظار 35 كروموزوم (n=5x=35; ABDUtCt) داشتند. فراواني تشكيل بذرهاي F2 حدود 54/3 درصد در گلچه بود. تعداد كروموزوم ها در نمونه اي از بذرهاي F2 از 40 تا 70 متغير بود، بنابراين در بين آن ها آمفي پلوئيد (2n=10x=70; AABBDDUtUtCtCt) خود به خودي مشاهده شد. همچنين القاي پلي پلوئيدي با كلشي سين موفقيت آميز بود و يكي از بذرهاي F1 تيمار شده بذرهاي 70 كروموزومي توليد كرد. در بررسي متافاز I ميوزي در هيبريدهاي F1 به طور متوسط تعداد 21 يوني والنت و 7 بي والنت مشاهده شد. از نظر رسيدگي هيبريدهاي نسل اول 30 روز دير رس تر از والدين خود بودند. فراواني بذرهاي BC1F1 حاصل از تلاقي برگشتي هيبريدهاي نسل اول (♀) با والد گندم (♂)، نسبت به بذرهاي F2 كمتر و حدود 27/1 درصد بود. در اين پژوهش، آمفي پلوئيدهاي مصنوعي خود به خودي و القايي از تلاقي ارقام گندم نان با آجيلوپس تريانسياليس به دست آمد كه مي تواند به منزله پلي در برنامه هاي به نژادي گندم به كار رود.