خوداستعلايي در باور ابوسعيد ابي الخير و ويكتور فرانكل

Self-transcendence in View of Abu-Saʹʹid Abul-Khayr and Victor Frankl

از جمله دغدغه هاي مشترك انسان معاصر و انسان گذشته، مسيله وجود (زيستن) و مرگ (نيستي) است. يكي از مباحثي كه مي توان ذيل دغدغه وجود (زيستن) مطرح كرد، مسيله اراده معطوف به خود يا غير است. چيزي كه روانشناسان وجودگرا از آن به «خوداستعلايي» تعبيركرده اند. فرانكل يكي از اين روانشناسان كه در اين پژوهش، آراي وي با ابوسعيد ابي الخير مورد تحليل و تطبيق قرارگرفته است، خوداستعلايي را «فرارفتن ازخود» و «درگير غير از خود شدن» مي‌داند. ابوسعيد نيز تعابيري چون فرارفتن از خود، غايب شدن از خويش و ... را به‌كار برده كه نزديك به مسيله خوداستعلايي است. فرانكل، مصاديق خوداستعلايي را تحقق آرمان هدفي، خدمت به انسان ها و عشق به ديگران مي داند. ابوسعيد نيز علاوه‌براين موارد، ظلم و تعدي نكردن به ديگران و بخشش (هبه) به انسان ها را از مصاديق خوداستعلايي برشمرده است. در اين نوشتار، آثار خوداستعلايي از منظر ابوسعيد، ذيل سه عنوان اخلاقي (دست يابي به تواضع)، روحي- رواني (رهايي از رنج و جاودانه شدن) و اجتماعي (پرهيز از خشونت) طبقه‌بندي شده است.

Existence (life) and non-existence (death) are among the joint concerns of man in the past and present. The determination by self or other is a discussion that can be introduced under existence (life). This has been termed as “self-transcendence” by the existential psychologists. Frankl is one of these psychologists that we have compared and contrasted his views with those of Abu-Saʹid Abul-Khayr. According to Frankl, self-transcendence is “moving beyond oneself” and “being able to self-forget”. Abul-Khayr, too, has similar interpretations such as “going beyond oneself” and “being absent in oneself that are close to self-transcendence”. Frankl considers instances of self-transcendence as realization of ideals, serving human beings and love of other people. Abul-Khayr, believing in these, adds avoiding cruelty to and suppression against others, forgiveness, and making donations. In this paper, the influence of Abul-Khayr’s self-transcendence has been categorized under three ethical (attaining modesty), psychological-mental (putting an end to spiritual suffering and being eternal) and social (avoiding violence) entries.