دلبستگي مكاني؛ بازشناسي مفهوم، اصول و معيارها

دلبستگي مكاني از دهه 60 و به دنبال طرح مفهوم مكان در مطالعات روانشناسي محيطي مطرح شد. عدم اجماع بر چيستي و چگونگي فرايند شكل گيري دلبستگي مكاني و كاربست مفاهيم مشابه به جاي دلبستگي مكاني، آن را به مفهومي بي ثبات و لغزنده تبديل كرده است. هدف اين مقاله بازشناسي مفهوم دلبستگي مكاني به عنوان يكي از سطوح روابط مردم-مكان، اصول، معيارها و فرايند شكل گيري آن است به گونه اي كه تميز آن از ساير مفاهيم مرتبط را ممكن سازد. ابعاد متفاوت دلبستگي مكاني و معيارهاي موثر بر آنها، در قالب مدلي مفهوميِ فرايند تعاملي شكل گيري دلبستگي مكاني و چارچوبي از مولفه هاي سازنده آن ارائه شده است. براساس اين مدل، دلبستگي مكاني به عنوان هسته اوليه شكل گيري حس مكان، فرايندي احساسي، ادراكي و رفتاري است كه در تعامل افراد با فضاهايي كه بدان معناي ويژه اي بخشيده اند، با ايجاد دو سطح وابستگي و هويت مكاني شكل مي گيرد و در قالب رفتارهايي ويژه بروز مي يابد. خودبسندگي، تداوم، تمايز و عزت نفس نيز به عنوان اصول دلبستگي مكاني شناسايي شدند.