تحليل جامعه‌‌شناختي بازخواني علم ديني با رويكرد روشي پارسانيا

مباحث علم ديني و بازگشت به دانش بومي، همواره از دغدغه‌‌هاي متفكران مسلمان بوده است؛ اما مباني و رويكردي كه در بازانديشي و روش علم ديني دنبال مي‌‌شود، مورد اختلاف انديشمندان اسلامي است. در اين مقاله، به‌طور مختصر، به رويكرد و روش تهذيبي، تاسيسي، حداكثري، بازسازي علم مدرن و بازخواني علم ديني اشاره شده است. براساس انديشه متفكران مسلمان، علم مبدا هستي‌شناسانه‌ و معرفت‌‌شناسانه دارد. در صورتي علم، ديني مي‌‌شود كه براساس مباني هستي‌‌شناسي، معرفت‌‌شناسي و انسان‌‌شناسي ديني به جهان خلقت بنگرد. علم ديني بر اصل وجودشناسانه تكيه زده است كه از ابزار حس شهودي، عقل و وحي تغذيه مي‌‌كند. آنچه مباني علم ديني را بااهميت مي‌‌كند، برجستگي نقش عقل، جهان غيب و وحي در آن است. عوامل تاثيرگذار بر شكل‌گيري دانش بومي دربرگيرنده عالم غيب، نوع غايت‌‌نگري، علل اجتماعي _ فرهنگي، تعليم و تربيت، فضاي سياسي _ اجتماعي، صفات نفساني، جهان‌‌بيني و اراده افراد است.