نقش انسان در فرايند تاثيرگذاري معرفت‌شناختي عوامل اجتماعي

انسان به دليل اينكه موجودي اجتماعي است و كمالات او در بستر زندگي اجتماعي رشد مي‌كنند، لاجرم در تعامل مستمر با عوامل اجتماعي است. عوامل مزبور در قالب سازمان‌ها، ساختارها، گروه‌ها، طبقات، ارزش‌ها و فرهنگ از ابعاد گوناگون و در شرايط متفاوت، روي انديشه و معرفت انسان تاثير مي‌گذارد. از‌اين‌رو، اين پرسش مطرح است كه تاثيرپذيري انسان از عوامل اجتماعي به‌طور مطلق است يا اينكه نسبي است. بررسي صفات خاص انسان، مانند چگونگي خلقت خدادادي، موهبت عقل و دل، آزادي و اختيار، گرايش عدالت‌جويي و حقيقت، در مجموع نشان مي‌دهد كه اگرچه انسان به درجه‌هاي متفاوتي تحت تاثير اين عوامل است، اما مطلقاً منفعل و مجبور نيست، بلكه قدرت مقاومت، كنترل و مديريت آنها را نيز دارد و حتي مي‌تواند جريان تاثيرگذاري را متوقف كند يا تغيير دهد.