صورت بندي گفتماني علماي شيعه در انقلاب مشروطه(نگاهي تحليلي-گفتماني به جبهه‌بندي گفتماني علماي شيعه در انقلاب مشروطه)

Shia Ulama Discourses in the Iranan Constitutional Revolution (1905-1911)

هدف: هدف پژوهش حاضر،  بررسی نحوة صورت­بندی گفتمانیِ خرده­گفتمان­های موجود در گفتمان علمای شیعه و واكاوی چگونگی ظهور این خرده­گفتمان­ها و مداقة تاریخی- گفتمانی در اندیشه­ورزی این خرده­گفتمان­ها در باب مشروطیت است. روش/رویكرد پژوهش: این مقاله،  بااستفاده از روش گفتمانی «تضادمحور» میشل­پشو و اتخاذ رویكردی تاریخی– تحلیلی به بررسی صورت­بندی گفتمانی علمای شیعه در انقلاب مشروطه پرداخته است. یافته­ها و نتایج پژوهش: انقلاب مشروطه یكی از نقاط عطف تاریخی و بی­نظیر در تاریخ ایران معاصر محسوب می­شود. در این برهه، اندیشه­ها،  نظرها،  و گفتمان­های مختلفی از بطن جامعه سربرآوردند.براین­اساس،  خرده­گفتمان­های موجود در گفتمان عام روحانیت شیعی،  به مؤلفه‌ها و عناصر اصلی مدرنیته بی­توجه بودند و بیشتر باتوجه به كنش گفتمان­های رقیب(اعم از نظری و عملی)  و در تضاد با یكدیگر بودند كه به تولید متون و مفاهیم در باب مشروطه پرداخته و نسبت خویش را با مشروطیت تعیین كردند. این امر باعث شد كه این گفتمان­ها از درك واقعی مدرنیته عاجز باشند و در نسبت خود با آموزه­های مشروطیت ناسازواری­های زیادی داشته باشند. گو اینكه همین ناسازواری در ماهیت انقلاب مشروطیت در ایران باعث ابهام و بعدها شكست این جنبش گشت.  

Purpose: Attempts to unravel the discursive discourses of Shia Ulema in the Iranian Constitutional Revolution. Methodology/Approach: Michel Pecheux’s antagonism-based discourse analysis is employed. Findings and Conclusion: Three rival sub-discourses, namely Sharia- oriented, Justice – oriented, and  modernist were identified. Noneconsidered components of the modernity of the Constitutional Revolution, but merely focused on actions (both theoretical and practical) of the other two. As a result, they failed to understand the nature of modernity, and their understanding of Revolution was paradoxical. Such paradoxical understanding caused ambiguity and later led to the failure of the movement