عبدالغفار نجم الملك و نقش او در دوره گذار از دانش جغرافياي سنتي به جغرافياي نوين

Abd al-Ghaffar Najm al-Mulk and his role in the transition from traditional geography to modern geography

    هدف پژوهش: این پژوهش بر آن است تا با بررسی متون تألیفی و فعالیت­ های علمی نجم ­الملك در زمینه جغرافیا، به روشن شدن دوره مهمی از تحولات كشور، یعنی دوره گذار دانش جغرافیای سنتی به دوره نوین بپردازد و نقش او را در این انتقال مورد ارزیابی تاریخی قرار دهد. روش/رویكرد پژوهش: روش تحقیق این پژوهش، توصیفی- تحلیلی و به شیوه اسنادی و كتابخانه­ ای است و در ادامه، اطلاعات گردآوری شده، سازماندهی و تجزیه و تحلیل شده‌است. یافته ­ها و نتیجه ­گیری: همزمان با تأسیس دارالفنون، آموزش علوم نظامی، نقشه ­نگاری و جغرافیای مدرن در ایران آغاز شد و پس از هفت سال، نخستین گروه از محصلان دارالفنون، فارغ­ التحصیل شدند. نجم ­الملك یكی از این دانش­ آموختگان بود كه به­ مدت چهار دهه، به­ عنوان نخستین معلم ایرانی علوم ریاضی و جغرافیای جدید در كنار سایر معلمان فرنگی به تدریس و نگارش كتاب­ های درسی در دارالفنون پرداخت. علاوه ­بر تدریس، نجم ­الملك، بانی خدمات علمی بسیاری بود. نخستین سرشماری علمی، ساخت كره جغرافیایی جواهرنشان، تدوین نخستین اطلس جغرافیایی و ترسیم نقشه دارالخلافه، بخشی از دستاوردهای علمی او در شاخه­ های مختلف جغرافیای انسانی و جمعیت، طبیعی، و سیاسی به­ شمار می ­آید كه نقش مهمی در شكل­گیری و گسترش جغرافیای جدید در ایران داشته است.  

Purpose: In this research, we are trying to survey the role of Najm al-Mulk in transition from traditional to modern geography, with the review of his books and scientific activities in the field of geography.  Method/Reaserch Design: Library resources and archival records have been studied. Findings: At the same time of establishment of Dar al-Funon, military education, mapping and modern geography began to teach in Iran and after seven years, the first group of students graduated from this academy. Abd al-Ghaffar was one of those graduates who began to teach and write textbooks as the first Iranian teacher of mathematics and geography, along with other foreign teachers in Dar al-Funon for four decades.  In additional of teaching, he sponsored numerous educational service. The first scientific census, construction of a jeweled globes, writing the first map of the world, mapping Tehran are the only part of his scientific achievements in various fields of human geography, population, political and natural geography that played important role in the formation and development of new knowledge in geography.