رابطه زبان دين و واقعيت از ديدگاه ملاصدرا

Mulla Sadra on the Relation between Religious Language and Reality

پرسش از «رابطه زبان دين و واقعيت» از جمله مسايل مهم در حوزه زبان دين محسوب مي‌شود. با توجه به اهميت مباني هستي‌شناخي ومعرفت‌شناختي در بررسي رابطه زبان دين و واقعيت، در اين پژوهش تلاش شده است تا ديدگاه ملاصدرا در دو محور اساسي «رابطه زبان دين و واقعيت» و «كيفيت حكايتگري زبان دين از واقعيت» با توجه به مباني يادشده بررسي شود. نتايج اين پژوهش حاكي از اين است كه در حكمت متعاليه، وجود شواهدي مانند انتقادات جدي ملاصدرا نسبت به برآيندهاي غيرقابل پذيرش رويكرد ناواقع‌گرايي، تبيين ارتباط مرتبه ظهور لفظي كلام الهي با مراتب فوق آن بر اساس كثرت در مظاهر وجود و همچنين فهم معاني كلام الهي در پرتو اصل تطابق و تناظر عوالم هستي، بر رويكرد واقع‌گرايانه نسبت به زبان دين دلالت دارد. علاوه بر اين، در حكمت متعاليه، با توجه به نقش انسان كامل در ظهور تفصيلي عالم واقع، نه تنها تمامي توصيفات انسان كامل از واقعيت عين صدق است، بلكه ساير توصيفات نيز بر اساس مطابقت با توصيف انسان كامل متصف به صدق مي‌گردد.

The relationship between religious language and reality is an important issue in the debate on religious language. Ideas and theories which have been raised on this issue can be divided into two categories of "religious realism" and "religious non-realism". In this study, we shall explore the ideas of Mulla Sadra on "the relationship between religious language and reality" and "how religious language narrates reality". In addition, this study aims at offering a completely new and modern explanation of these issues based on the ontological and epistemological principles of Transcendental Philosophy of Mulla Sadra.