بررسي ميزان خروج خاك از مزارع فارياب در اثر برداشت محصولات مختلف با ريشه غده اي

فرسايش آبي و بادي فرايندهاي مهمي هستند كه به طور معمول در مطالعات فرسايش و رسوب مورد بررسي قرار مي گيرند. از دست رفتن خاك در اثر برداشت محصول (SLCH) نوع ديگري از تخريب اراضي است كه معمولا در اين مطالعات در نظر گرفته نمي شود. طي عمليات برداشت محصولات با ريشه غده اي، مقدار قابل توجهي خاك چسبيده به ريشه ها همراه محصول از مزارع خارج مي شود. عليرغم اينكه اين محصولات در سطح وسيعي در دنيا كشت مي شوند، مطالعات كمي در دنيا روي مقدار SLCH انجام گرفته است و به نظر مي رسد در ايران هم در اين زمينه تا كنون مطالعه ا ي صورت نگرفته است. بنابراين، اين مطالعه با هدف بررسي مقدار SLCH براي محصولات سيب-زميني، سير، چغندرقند، تربچه و چغندر لبويي در 47 مزرعه فارياب در استان خوزستان انجام گرديد. در هر مزرعه سه پلات 2×2 متري به صورت تصادفي مستقر و محصولات مورد نظر همراه با خاك چسبيده به غده ها از هر پلات برداشت گرديد. سپس خاك چسبيده به غده ها جدا، خشك و توزين گرديد و ميانگين مقدار SLCH براي هر محصول در هر هكتار محاسبه گرديد. مقدار SLCH براي محصولات مذكور به ترتيب برابر با 74/6273، 32/2525، 88/2264، 94/4101 و 50/6952 كيلوگرم در هكتار به دست آمد كه بين اين مقادير تفاوت معني-داري وجود داشت. همچنين ميانگين SLCH همه محصولات 25/4310 تن در هكتار به دست آمد كه با ميزان رسوب خارج شده از حوزه-هاي آبخيز كشور تفاوت معني داري نداشت و معادل كاهش ضخامت خاك به ميزان 3/0 ميلي متر در سال بود. با در نظر گرفتن سطح زير كشت، ميزان كل SLCH براي كشور و استان خوزستان به ترتيب برابر با 84/731807 و 10/26800 تن در سال به دست آمد. به طور كلي نتايج نشان داد مقدار SLCH در كشور چشمگير است و اين مقدار بهتر است در مطالعات فرسايش و رسوب در نظر گرفته شود و بهتر است به كشاورزان آموزش هاي لازم جهت كاهش آن داده شود.