نقش اسناد روايات در تمييز مشتركات و توحيد مختلفات

اسناد روايات معرف عناوين راويان و رابطه هاي بين آنان در نقل روايات هستند. شناخت راويان و ويژگيهاي موثر در پذيرش يا رد اقوال آنان ضرورتي است كه برعهده علم رجال قرار دارد. بر پايه چنين رويكردي، اسناد، موضوع و محور علم رجال هستند. اين مقاله درصدد تبيين نگرشي است كه اسناد را منبعي از منابع اين دانش معرفي مي كند. محمد بن ­علي اردبيلي در جامع الرواه نخستين كسي است كه چنين نگرشي به اسناد داشته است. از آمار حاصل از اسناد كتاب هاي متقدم و سندهايي كه به صورت يكسان، تكرار شده اند اطلاعات مفيدي به دست مي آيد. از نتايج مهم اين ديدگاه، تمييز مشتركات و توحيد مختلفات است. با چنين نگرشي به اسناد، شناسايي راوياني كه به سبب برخي محدوديت هاي كتاب هاي رجال ميسر نبوده و به تبع آن، اعتبار اقوالشان با چالش مواجه شده است امكان پذير مي شود. بدين ترتيب، شيوه مرسوم ارزيابي حديث كه متكي بر تصحيح سندي است، منحصر در اقوال رجاليان نمي­ ماند و اطلاعات اسناد نيز مي توانند برخي كاستي ها را جبران كنند.