ررسي تنوع ژنتيكي توده هاي آفتابگردان آجيلي بر اساس صفات آگرومورفولوژيك با استفاده از روش هاي آماري چند متغيره

آفتابگردان زراعي آجيلي (Helianthus annuus L.) يكي از محصولات با ارزش كشاورزي مي­باشد كه اطلاعات كمي در مورد تنوع آن وجود دارد. به­منظور بررسي تنوع ژنتيكي از نظر صفات آگرومورفولوژيك، تعداد 50 توده آفتابگردان آجيلي از نواحي مختلف كشور جمع­آوري شده و در قالب طرح پايه كاملا تصادفي در شرايط گلداني با 10 تكرار مورد ارزيابي قرار گرفتند. تعداد 20 صفت شامل تاريخ گلدهي، تاريخ رسيدگي بذر، تعداد كل برگ، طول پهنك برگ، طول دمبرگ، عرض پهنك برگ، ارتفاع بوته، قطر ساقه، قطر طبق، وزن خشك بوته، وزن خشك طبق، وزن خشك كل اندام هوايي، شاخص برداشت، وزن صد دانه، وزن تك دانه، وزن مغز تك دانه، نسبت مغز به كل تك دانه، طول دانه، عرض دانه و وزن خشك دانه در طبق مورد ارزيابي قرار گرفتند. تجزيه واريانس نشان داد بين توده­ها از نظر تمامي صفات بررسي شده به جز دو صفت وزن مغز تك دانه و قطر ساقه اختلاف معني­دار وجود دارد. بيشترين هم­بستگي مثبت (95/0) بين دو صفت وزن تك دانه و وزن مغز تك دانه و بيشترين هم­بستگي منفي (61/0-) بين دو صفت تعداد كل برگ و شاخص برداشت مشاهده شد. تجزيه به مولفه­هاي اصلي متغيرهاي مورد مطالعه را به 6 مولفه با واريانس تجمعي 81 درصد كاهش داد. با استفاده از تجزيه خوشه­اي به روش Ward، توده­هاي مورد بررسي در 4 گروه متفاوت قرار گرفتند. بيشترين فاصله بين ژنوتيپ­هاي دو گروه 1 و 4 و هم­چنين 3 و 4 مشاهده شد. مقايسه ميانگين­هاي صفات در گروه­هاي حاصل از تجزيه خوشه­اي به روش توكي نشان داد كه ژنوتيپ­هاي موجود در گروه اول از نظر اكثر صفات، داراي مقادير حداكثر و ژنوتيپ­هاي موجود در گروه چهارم از نظر اكثر صفات داراي مقادير حداقل بوده، بنابراين مي­توانند در برنامه­هاي اصلاحي براي انتخاب والدين تلاقي­ها مورد استفاده قرار گيرند.