مدلسازي برخي شاخص هاي موثر اقليمي ايستگاه سينوپتيك اردبيل به منظور مديريت بحران هاي طبيعي

در اين مقاله، تغييرات زماني 12 متغير موثر اقليمي ايستگاه سينوپتيك اردبيل طي سال­هاي 1976 تا 2005 با بهره ­گيري از مدل­هاي خانواده ­ي آريما مدل­سازي شدند. بررسي نمودارهاي دنباله­ي سري هر يك از متغيرها، نوسانات بسياري را در آن متغيرها نشان داد. به همين دليل و براي ايستا شدن متغيرها براي مدل­سازي، داده­ها تفاضلي شدند. سپس آزمون كولموگروف اسميرنف براي باقي­مانده­هاي تفاضلي شده انجام شد. نتايج اين آزمون براي همه متغيرها با اطمينان 95/0، فرض نرمال بودن باقيمانده­هاي مدل را تاييد كردند. مدل­سازي در سه مرحله و به شكل گام به گام براي برازش بهترين مدل براي هر يك از متغيرها صورت گرفت. نتايج مدل مرتبه­ي 2 آتورگرسيو و مدل مركب (p ،q)، به دليل پايين بودن ضريب احتمال همگني مورد ترديد بود و به همين دليل، مدل نهايي برازش اجرا گرديد كه علاوه بر اتورگرسيو و ميانگين متحرك، از تفاضل هم بهره گرفته شد. نتايج حاصل برازش مدل نهايي با ضريب احتمال قابل قبولي در همه­ي متغيرها همراه بود. در برخي از پارامترها مدل نهايي با هم شبيه بوده كه نشانگر يك روند مشخص و هماهنگ در روند تغييرات اين متغيرها مي­باشد. بعضي از متغيرها از جمله سرعت تندبادهاي سالانه و درجه روز گرمايش، داراي روندِ نامشخص­تر و با نوسان­تري در طول دوره آماري بودند. نتايج مدل نهايي نشان داد كه متغيرهاي روزهاي گرد و غباري، روزهاي با حداكثر درجه حرارت صفر و زير صفر، روزهاي با حداقل درجه حرارت صفر و زير صفر، روزهاي برفي يا تگرگ ريز و روزهاي رگبارهاي تندري از مدل (2، 2، 2) برخوردار هستند و متغيرهاي ميانگين حداكثر درجه حرارت روزانه و بيش­ترين بارش روزانه نيز از مدل (3، 4، 2) تبعيت مي­كنند.