مطالعه مقدماتي زيست شناسي توليدمثل مار چليپر ماده Natrix tessellata tesellata (Laurenti, 1768) در استان مازندران

The Preliminary Study on the Reproductive Biology of the Female Dice Snake in Mazandaran Province

مار چليپر (Natrix tessellata) متعلق به خانواده كلوبريده، نيمه آبزي و روز فعال بوده و در اكثر مناطق ايران انتشار دارد. اين مطالعه به منظور بررسي زيست‌شناسي توليد مثل جنس ماده در مار چليپر از اوايل فروردين تا آبان 1391 در استان‌ مازندران انجام شد. 63 نمونه ماده از چهار ايستگاه مزرعه پرورش ماهي ﺁب بندانسر، پارك جنگلي شهيد زارع، شاليزارهاي اطراف ساري و رودخانه تجن واقع در شهرستان ساري در طول روز با دست و تور دستي جمع‌آوري شدند. نمونه‌ها با كلروفرم بيهوش شده و پس از انجام مطالعات ريخت‌شناسي و زيست‌سنجي تشريح شده گرديده و تخمدان‌ها و اويداكت‌ها مورد مطالعه قرار گرفتند. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد كه ماده‌هاي مار چليپر پس از خواب زمستاني و در اواسط فروردين فعاليت زيستي خود را از سر گرفته و فصل توليدمثل خود را آغاز مي‌كنند. اووژنز از اواسط ارديبهشت تا اواخر خرداد به اوج خود مي‌رسد، از اواخر تير كاملاً كاهش يافته و در مرداد ماه خاتمه مي‌يابد. تخم‌گذاري از اواخر بهار تا اوايل تابستان است. نوزادان و نمونه‌هاي جوان از اوايل مرداد تا مهر به وفور يافت مي‌شوند.

The dice snake, Natrix tessellata belongs to the family Colubridae is a semiaquatic and diurnal snake lives in most zones of Iran . This study was conducted in order to the study of the female reproductive biology of this species from early April to November, 2012 in Mazandaran Province. Sixty three samples were collected diurnally by hand and net from four stations: AbBandansar Fish Farming Pond, Shahid Zare Forest Park, Sari’s rice farms and Tajan River. The samples were anaesthetized by chloroform and after morphological and biometrical studies, were sectioned and their stomach, ovaries and oviducts were studied. The results shows that females start their activity and reproduction from early April after hibernation. The ovogenesis starts at early April, increased from mid May to late June. The oogenesis decreased from late July and ended in August. The oviposition occurs in late spring and early summer and juveniles are observed abundantly, from early August to September.