تاثير تقسيم سياسي فضا بر توسعه منطقه اي (مطالعه موردي: استان هاي سواحل جنوبي ايران)

تقسیمات كشوری، علم و هنر سازمان دهی فضای سرزمینی است. نظام های تقسیماتی- سیاسی رایج در حكومت های ملت ­پایه، به سه دستة متمركز، فدرال و ناحیه ای تقسیم می شوند. تمركززدایی، توسعة متوازن منطقه ای و توزیع متوازن منابع، از اهداف كلان نظام تقسیمات كشوری به­شمار می روند. در قانون تقسیمات كشوری ایران مصوب آبان­ 1316، مؤلفه های نظامی- امنیتی محوریت داشتند. این سال و سال های پس از آن، همزمان جنگ جهانی دوم و حاكمیت گفتمان ژئواستراتژیك بود. همچنین ایران از سال 1347 براساس نظریۀ دوستونی نیكسون، نقش ژاندارم منطقة خلیج فارس را برعهده داشت. تقسیمات كشوری در سواحل جنوبی ایران، به ایجاد استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان منجر شده است. استان هرمزگان با طول تقریبی بیش از 900 كیلومتر و بوشهر به طول 707 كیلومتر، به­ترتیب در سال های 1346 و 1352، به صورت باریكه ای در امتداد سواحل خلیج فارس و دریای عمان تشكیل شدند. در پژوهش حاضر، محدودیت های توسعة منطقه ای، متأثر از تقسیم بندی استان ها در سواحل جنوبی ایران بررسی شد. در پاسخ به این پرسش كه آیا نظام تقسیمات كشوری در سواحل جنوبی، با فرایند توسعة منطقه ای همخوانی دارد، این فرضیه مطرح شد كه با توجه به تغییر گفتمانی از ژئواستراتژیك به ژئواكونومیك، نظام تقسیمات كشوری در سواحل جنوبی، با این فرایند همخوانی ندارد. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. فرضیة مذكور با تكیه بر تبیین مؤلفه های میزان و تراكم جمعیت، توزیع متوازن و بهینة منابع، كمبود منابع آب ایران و لزوم گرایش برنامه ریزی های ملی به منابع آبی پایدار، مثبت ارزیابی شد. مطابق یافته ها، تشكیل استان های هرمزگان و بوشهر، متأثر از اندیشه های نظامی- امنیتی بوده است. در پایان، مدل جدیدی از نظام تقسیمات كشوری، متناسب با فرایندهای توسعة منطقه ای در سواحل جنوب ایران پیشنهاد شد.