واكاوي چالش هاي جغرافيايي ظهور دموكراسي در خاورميانه

در چند دهة اخیر، تحقق نظام حكومتی لیبرال سرمایه داری در منطقة خاورمیانه، با فراز و نشیب های بسیاری همراه بود. از طرفی همواره درمورد امكان تحقق دموكراسی غربی در خاورمیانه، بحث های زیادی مطرح شده است. در سال های اخیر نیز چالش های مربوط به ظهور مفهوم دموكراسی در بسیاری از كشورها و حكومت های خاورمیانه مشاهده می­شود. در این راستا، بعضی از اندیشمندان معتقدند ظهور دموكراسی از نوع حاكم در جهان غرب، در منطقة خاورمیانه امكان­ناپذیر است. این دسته از اندیشمندان، اغلب تضاد فرهنگی تمدنی منطقة خاورمیانه با غرب را دلیل عمدة این مسئله می دانند. به­عبارت دیگر، جبر فرهنگی – هویتی این منطقه را دلیل عمدة كندبودن روند دموكراسی در خاورمیانه تلقی می كنند. در این پژوهش، با فرض قبول این تعارض و برای بررسی علل آن، به كالبد جغرافیای طبیعی و ویژگی های جغرافیای انسانی منطقة خاورمیانه نگاه دقیق تری می­شود تا علل بنیادین امكان­ناپذیربودن تحقق مدل لیبرال سرمایه داری از نوع غربی در این منطقه مشخص شود. در این زمینه با اتكا به روش توصیفی- تحلیلی، دلایل بنیادین این مسئله- كه منتج از ویژگی های جغرافیای انسانی و طبیعی این منطقه است- بررسی می­شود. فرضیة این پژوهش آن است كه توسعة سیاسی و بسط دموكراسی از نوع غربی در خاورمیانه به­دلیل ویژگی های خاص طبیعی و انسانی این منطقه، هیچ گاه به­طور كامل تحقق نمی یابد و نهادینه­شدن فرایند تأثیرگذاری مردم در حكومت، نیازمند مدل های دیگری است كه با زیرساخت های طبیعی و انسانی منطقه مطابقت داشته باشد.