باززايي درون شيشه اي اسپرس (Onobrychis sativa) با استفاده از ريزنمونه نوك ساقه

نیاز روزافزون به فرآورده‌های دامی، به‌كارگیری روش‌های زیست‌فناوری (بیوتكنولوژی) در بهبود گیاهان علوفه­ای مانند اسپرس را با اهمیت كرده است. در این تحقیق، تأثیر سطوح مختلف تنظیم‌كننده­های رشدی اكسین­ (NAA و IBA) و سیتوكینین (BAP، زآتین و TDZ) بر پاسخ رشدی درون شیشه­ای ریزنمونه‌های نوك ساقۀ رقم­های خوانسار و شهركرد اسپرس بررسی شد. برای این منظور، ریزنمونه‌های نوك ساقه از بذرهای ضدعفونی شده و جوانه‌زدۀ 4-7 روزه تهیه و روی محیط كشت MS جامد حاوی سطوح مختلف اكسین و سیتوكینین كشت شدند. نتایج نشان داد كه درصد ساقه‌های چندگانه، شمار ساقه در هر ریزنمونه و طول ساقه رشد كرده به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر رقم، تركیب تنظیم­كننده­های رشدی و اثر متقابل بین آن­ها قرار گرفت. درصد ساقه­های چندگانه و میانگین شمار ساقه در هر ریزنمونه به ترتیب از 0 تا 17/89 درصد و 1 تا 03/5 متغیر بود. به‌طوركلی، درصد پینه (كالوس)‌زایی، درصد ساقه‌های چندگانه و شمار ساقه در هر ریزنمونه در رقم خوانسار به‌طور معنی­داری بیشتر از رقم شهركرد بود. بیشترین درصد شاخه­زایی (15/98 درصد)، ساقه‌های چندگانه (17/89 درصد) و شمار ساقه در هر ریزنمونه (3/4) در رقم خوانسار و محیط كشت MS حاوی 1/0 میلی­گرم در لیتر IBA به همراه 3 میلی­گرم در لیتر BAP به دست آمد. ریشه‌زایی ساقه‌ها و رشد مناسب ریشه‌ها در محیط كشت MS بدون تنظیم­كننده‌های رشدی مشاهده شد. این نتایج نه تنها از جنبۀ ریزازدیادی و كشت درون شیشه­ای، بلكه به‌عنوان پیش‌زمینۀ مناسب برای هدف‌های اصلاحی و انتقال ژن به این گیاه اهمیت دارد.