نقش محدوديت هاي محيطي بر توسعه كالبدي- فضايي شهرها و اثرات آن بر روستاهاي پيرامون (مورد: شهر جوانرود)

محدوديت هاي فيزيكي و انسانيِ توسعه كالبدي- فضايي شهرها، شتاب در حركت به سمتِ حوزه هاي روستايي پيرامون را به دنبال دارد كه اين مسئله در مناطق كوهستاني غرب و شمال­غربي ايران به طور ويژه­اي قابل مشاهده است. در اين محدوده­ي جغرافيايي، شهر جـوانـرود در استان كرمانشاه از جمله شهرهايي است كه فشار بسياري بر نواحي اطراف خود به ويژه روستاهاي بلافصل وارد آورده است. بر اين اساس، هدف تحقيق حاضر بررسي محدوديت هاي محيطي اين شهر و اثرات آن در روستاهاي پيراموني مي باشد. اين تحقيق از نوع كاربردي است كه با روش توصيفـي- تحليلي انجام گرديده است. در تعيين روستاهاي مورد مطالعه، فاصله 5 كيلومتري پيرامون شهر جوانرود مورد توجه بوده است. جامعه آماري تحقيق، خانوارهاي ساكن در 6 روستاي مورد مطالعه را شامل مي گردد كه با استفاده از فرمول كوكران، 261 نفر از سرپرستان خانوارها به عنوان حجم نمونه محاسبه شده است. پس از جمع آوري اطـلاعات، با ارائه­ي تصـويري كلي از محدوديت هاي محيطي شهر جوانرود و دگرگوني­هاي كاربري اراضي روستاهاي پيرامون شهر، تجـزيه و تحليل وضع موجود و نيز مقايسه اين تغييرات و سطح­بندي رشد و توسعه روستاها بر اساس مدل تلفيقي Vikor-Topsis انجام گرديد. نتايج اين تحقيق نشان مي­دهد كه از بين روستاهاي مورد مطالعه، روستاي شيخ­الكرم بر اساس مقادير محاسبه شده (R=0.009، S=0.025 و Q=0)، به دليل نامناسب بودن راه ارتباطـي و موقعيت نامناسب آن،­ تقريباً بدون تاثير باقي مانده است. در حالي­كه روستاي صفي آباد (با R=0.917، S=1.837 و Q=1)، داراي بيشترين تاثيرپذيري بوده، ساير روستاهاي پيراموني نيز از نظر شدت تاثيرپذيري در حد بينابين مي­باشند. در اين راستا، بخشي از جمعيت و نيروي كار شهر جوانرود به دلايلي چون فاصله كم روستا با شهر، پايين بودن قيمت زمين و مسكن نسبت به شهر، سهولت دسترسي و امكان استفاده از خدمات مختلف شهري، در روستاها سكني گزيده اند و اين امر موجب تغيير و دگرگوني آنها شده است. به طوري كه روستاهاي با تاثيرپذيري بالا، عملكرد سنتي خود را از دست داده و عملاً به عنوان پاره­هاي شهري و غالباً به مثابه خوابگاه­هايي براي شهر جوانرود ايفاي نقش مي­كنند.