كاركرد زبان‌شناسي سازگاني در كتب درسي دانشگاهي (بررسي كتاب بيوشيمي عمومي)

در مقاله حاضر به بررسي شيوه بيان و ويژگي‌هاي متني يكي از كتاب‌هاي علمي دانشگاهي از منظر زبان‌شناسي سازگاني پرداخته شده است.جامعه‌ آماري پژوهش مربوط به كتاب بيوشيمي عمومي (اثر ملك‌نيا و شهباززاده) است و تحقيق به روش تحليلي انجام شده است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه در متن كتاب مورد بررسي، ‌ويژگي‌هاي متني به گونه‌اي است كه در جايگاه آغازگر، سازه‌هاي متفاوتي براي بيان معاني مختلف به كار رفته‌ است. سازه‌هايي با نقش‌هاي دستوري متفاوت در اين جايگاه ظاهر شده و بر معناي بند تأثير نهاده است. برخي از اين آغازگرها كه بسامد بالايي (77/52%) دارد، آغازگر متني است؛ يعني كاركرد متني دارد و با اين ويژگي سبب گسترش متن و انسجام بيشتر آن شده‌ است. برخي ديگر از آغازگرها (55/17%) نشان‌دار است و براي تأكيد، تشديد و يا تقابل معنا پيشايند شده است. از اين رو، سازوكارهاي ساختاري و نشانه‌هاي صوري به‌كار رفته، ابزاري است براي جابه‌جايي معنا كه نقش و هدف نويسندگان كتاب را آشكارتر مي‌نمايد. پيام اصلي فرانقش متني كه شيوه بيان است، مدنظر داشتن و كاربرد اين نشانه‌هاي صوري خاص است كه در درك تأثير بسياري دارد. در اين بررسي، يافته‌ها بر اهميت ساخت آغازگري ـ پايان‌بخشي و شيوه اثرگذاري آن در نگاشتن متن و تأثير بر معنا صحه ‌گذاشت. بهتر است اين يافته‌ها هنگام تأليف كتب علمي، مد نظر مؤلفان و به ويژه ويراستاران قرار گيرد تا در بهبود كيفي كتب دانشگاهي مفيد واقع شود.