تركيب پارامترهاي مغناطيسي: راهي مؤثر در تشخيص منابع آلودگي خاك (مطالعه موردي: خاك هاي اطراف شهر زنجان)

مطالعه حاضر با هدف ارزیابی آلودگی خاك­های اطراف زنجان با استفاده از تكنیك پذیرفتاری مغناطیسی می­باشد. برای این منظور از منطقه­ای به وسعت 2000 كیلومتر تعداد 241 نمونه به صورت شبكه­بندی انتخاب گردید. در نمونه های خاك پذیرفتاری مغناطیسی با استفاده از دستگاه بارتینگتون مدل MS2 قرائت گردید. برای تعیین ارتباط بین فلزات سنگین، خصوصیات فیزیكوشیمیایی و پارامترهای مغناطیسی تجزیه به مؤلفه­های اصلی (PCA) و آنالیز خوشه­ای (CA) صورت پذیرفت. نتایج نشان داد كه میانگین پذیرفتاری مغناطیسی (χlf) در كاربری كشت دیم، كشت آبی، باغ، مرتع و شهری به ترتیب 0/314، 4/265، 5/321، 6/455 و 2/519 (10-8m3kg-1) بدست آمد. میانگین پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فركانس (χfd) در كاربری­های اراضی فوق به‏ترتیب 5/1، 0/2، 8/1، 2/1 و 1/1 درصد مشاهده شد. در تجزیه به مؤلفه­های اصلی (PCA) پنج مؤلفه اول شناسایی شده، كه مولفه­های اول تا پنجم به ترتیب 5/20، 1/18، 2/16، 65/9 و 50/8 درصد از كل واریانس را توجیه می­كردند. در آنالیز خوشه­ای دو فاكتور شناسایی شد: فاكتور اول شامل پذیرفتاری مغناطیسی، شن، ماده آلی، EC، كادمیم، مس، روی و سرب، فاكتور دوم شامل پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فركانس، آهك، pH، CEC، سیلت، رس، كروم، نیكل، كبالت و منگنز قرار گرفتند. گروه اول جزء پارامترهایی هستند كه بیش‏تر تحت تأثیر فعالیت­های انسانی قرار می­گیرند و گروه دوم، بیش‏تر متأثر از ماده مادری می­باشند. نتایج حاصل از توزیع مكانی پذیرفتاری مغناطیسی كاملاً منطبق بر نتایج آماری پذیرفتاری مغناطیسی در كاربری­های اراضی مختلف می­باشد. بیش‏ترین مقادیر پذیرفتاری مغناطیسی در نمونه سنگ­های آذرینی (بازالت، پورفیریت، گرانیت) مشاهده شد.