بررسي واژگان زنانه در غزليات عرفاني حافظ شيرازي

موضوع اين مقاله بررسي واژه هايي در صد غزل اول ديوان حافظ است كه به طور ظاهري مي توان آن ها را واژگاني زنانه دانست. براي يافتن معاني و مفاهيم پنهان آن ها و اينكه آيا منظور شاعر از آوردن اين الفاظ، معناي ظاهري آن هاست يا در ذهن و انديشه اش مفاهيمي ماوراء معناي ظاهري اين الفاظ را در نظر داشته است. اين پژوهش از نوع كيفي و روش تحقيق نيز اسنادي ـ كتابخانه اي است و از روش تحليل محتوا به صورت كيفي نيز براي تحليل اشعار حافظ بهره گرفته شده است. اگر چه حافظ در غزلياتش صراحتاً اشاره اي به زن نداشته است (با اينكه در برخي از غزل هاي او انتقاد از اجتماع وجود دارد، غزل حافظ به طور كلي عارفانه است نه اجتماعي. به بيان ديگر، عاشقانه ـ عارفانه است؛ عاشقانه هايي كه همه مدح و حمد و ثناي پروردگار است)، زن در انديشه حافظ جايگاه بسيار والا و ارزشمندي دارد. حافظ براي فهم عامه و ادراك بهتر همگان هر جا خواسته از خداوند خود سخن بگويد، به توصيف زن و زيبايي هاي او پرداخته و همه توصيفات عاشقانه او از زن، استعاره و كنايه از پروردگار و دقيقاً اشاره به خداوند است.