چرخش گفتماني و خوانش هاي ايراني قيام خياباني

چكيده: رابطه شرايط تاريخي، متن و خواننده به دلايل متعدد دچار پيچيدگي است. اين پيچيدگي اجازه نمي دهد فرد در مواجهه با متن آن را به راحتي خوانده و فهم كند. يكي از عوامل تاثير گذار در اين پيچيدگي، مساله چرخش هاي گفتماني درفرايند تاريخي است. در اين مقاله با تحليل روايت هاي قيام شيخ محمد خياباني در صدد هستيم تا تاثيرچرخش گفتماني را از خيزش در سال1299 تا سقوط سلسله پهلوي در قالب دو خوانش مسلط گفتمان ملي مشروطه خواه(آذربايجان محور، ايران محور، قيام محور) وگفتمان ملي باستان گرا(ايران محور) با استفاده از روش تحليل انتقادي روايت و گفتمان مورد تبيين و تحليل قرار دهيم. حاصل سخن اين كه، چرخش گفتماني اجازه درك و فهم وقايع اتفاقيه را آن گونه كه اتفاق افتاده اند، نمي دهند و موجب توليد خوانش هاي متعدد، متفاوت و متعارض از يك واقعه مي شود. قيام خياباني، در اين روايت ها، از قيامي براي آزاديخواهي و دموكراسي تا هويت جويي و تجزيه طلبي، از ايران دوستي تا وابستگي به عوامل بيگانه به قصد تجزيه كشور، خوانش شده است. شخصيت ارائه شده در خوانش/روايت ها از خياباني و دوستان ويارانش نيز متفاوت بوده و از خودخواهي و قدرت طلبي تا مردم دوستي و ظلم و استبداد و استعمار ستيزي در نوسان بود.