نظريه اجتماعي قضا و قدر از ديدگاه سيد جمال الدين اسدآبادي و مرتضي مطهري

مسئله مورد بررسي پژوهش حاضر، برگرفته از آراي سيد جمال الدين اسدآبادي و مرتضي مطهري است كه باور به قضا و قدر را در سرنوشت جوامع تاثيرگذار مي دانند. در پژوهش حاضر، نظريه اجتماعي دو متفكر مسلمان با شيوه تطبيقي بررسي شده است. نظريه اجتماعي اسدآبادي درباره باور به قضا و قدر، بيشتر تاريخي- تجربي است و بازه زماني آن، تاريخ قبل و بعد از اسلام و قلمرو مكاني آن، تاريخ جهان است. نظريه اجتماعي مرتضي مطهري درباره باور قضا و قدر، بيشتر تاريخي- فلسفي است و بازه زماني آن، تاريخ بعد از اسلام و قلمرو مكاني آن، بيشتر تاريخ اسلام و كشورهاي اسلامي است. هر دو معتقدند فهم مستشرقين از قضا و قدر نادرست است. اما اسدآبادي اين فهم نادرست را مغرضانه و هدفمند و مطهري غيرمغرضانه و ناشي از اطلاعات اندك مشترقين و تاكيد بيش از حد بر آيات قرآن بدون در نظر گرفتن آرا و انديشه هاي پيامبر و امامان مي داند. هر دو معتقدند كه چگونگي فهم قضا و قدر بر پيشرفت و انحطاط كشورهاي مسلمان موثر است و در حال حاضر، فهم نادرست از قضا و قدر در كشورهاي مسلمان موجب خمودگي و سستي و مانع پيشرفت آن ها است.