مقايسه قدرت خوانايي دانش آموزان يك زبانه و دو زبانه در درس فارسي پنجم ابتدايي و رابطه آن با پيشرفت تحصيلي

یكی از راههای تعیین سطح خوانایی كتابهای درسی و تشخیص متناسب بودن متن با توانایی دانش آموزان، اندازه‌گیری قدرت خوانایی متن است كه عوامل مهمی همچون خود یادگیرنده و كتاب درسی (فونت، شكلها و اندازۀ متن و...) را درنظر می‌گیرد. هدف از نگارش این مقاله بررسی قدرت خوانایی دانش آموزان یك زبانه (فارس زبان) و دو زبانۀ (كرد و آذری زبان) و رابطه آن با پیشرفت تحصیلی است. این تحقیق با روش علّی- مقایسه ای انجام شده است. ۴۳۰ دانش آموز پنجم ابتدایی یك زبانۀ فارس و دو زبانۀ آذری و كرد زبان به منزلۀ نمونه آماری در سه شهر تهران، مهاباد و مراغه با روش نمونه ­گیری خوشه ای انتخاب شده اند. شمار نمونه‌ها در این شهرها به ترتیب ۱۵۳، ۱۴۵و ۱۳۲ بوده است. برای اندازه‌گیری قدرت خوانایی دانش آموزان از آزمون كلوز و برای پیشرفت تحصیلی از آزمون معلم ساخته كه دارای روایی و پایایی لازم بودند، استفاده شده است. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون تحلیل واریانس و ضریب همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داد كه میان قدرت خوانایی دانش‌آموزان یك زبانه و دو زبانه تفاوت معنادار وجود دارد و یك زبانه‌ها قدرت خوانایی بالاتری دارند، اما میان قدرت خوانایی دو زبانه‌های آذری و كردزبان، تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین نتایج نشان داد كه میان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان (یك زبانه و دو زبانه) نیز تفاوت وجود دارد و همبستگی معناداری میان قدرت خوانایی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان (یك زبانه و دو زبانه) وجود دارد؛ بنابراین، با توجه به نتایج پژوهش می‌توان گفت كه متن كتاب فارسی پنجم متناسب با سطح توانایی دانش‌آموزان دو زبانه نیست و متن از نظر سطح خوانایی بالاتر از سطح توانایی دانش‌آموزان دو زبانه است، اما متن كتاب برای دانش آموزان یك زبانه مناسب است.