محوطه هاي نو يافته ساساني بخش ميان كوه شهرستان اردل چهارمحال و بختياري

استان چهارمحال و بختياري از گذشته تاكنون پل ارتباطي مهمي ميان دو منطقه ي فرهنگي جنوب و جنوب غرب ايران،‏ فارس و خوزستان بوده است. برخلاف ديگر بخش هاي كوهستاني فلات ايران،‏ اين ناحيه از نظر باستان شناختي خيلي كم شناخته شده است. بخش ميان كوه شهرستان اردل به دليل دارا بودن ويژگي هاي طبيعي و جغرافيايي خاص در دوره هاي مختلف مورد توجه جوامع انساني بوده است،‏ در حقيقت موقعيت استراتژيك،‏ دره هاي حاصلخيز،‏ وجود منابع غني آب هاي سطحي و زيرزميني شامل رودها و چشمه ها،‏ شرايط زيست محيطي مناسبي را جهت تشكيل استقرارها در اين منطقه از گذشته تا به امروز فراهم كرده است. وجود دره-هاي ميان كوهي حاصلخيز كه به خوبي مشروب مي شوند نيز مويد اين مطلب است. با وجود اينكه بخش هايي از آن به شكل فشرده در سال هاي اخير بررسي،‏ و صدها محوطه ثبت شده اند ولي آگاهي ما از استقرارهاي كوچ نشيني و يكجانشيني دوره ي ساساني ميان كوه بسيار اندك است. بنابر اهميت دوره ي ساساني در اين منطقه،‏ شناخت الگوي استقرار،‏ و تاثيري كه محيط بر چگونگي ايجاد و پراكنش محوطه هاي اين دوران داشته مورد توجه قرار گرفته است. حدود 73 محوطه از اين دوره شناسايي شد. با بررسي عواملي مانند ارتفاع،‏ درصد و جهت شيب،‏ رودخانه،‏ مسيرهاي ارتباطي،‏ كاربري اراضي،‏ ساختار زمين شناسي و گسل هاي منطقه،‏ در مجموع دو نوع الگوي استقراري شناسايي شده است. استقرار دائم در اين محوطه ها كمتر ديده مي شود و با توجه به كوه هاي بلند و دره هاي عميق در اين شهرستان،‏ محوطه ها بيشتر موقت هستند. تنها مواد فرهنگي به دست آمده از اين محوطه ها سفال است كه با مطالعه ي آنها اطلاعاتي در مورد استقرارهاي مختلف فرهنگي و ساختارهاي اقتصادي و اجتماعي و سياسي حاصل مي شود. با توجه به اينكه شهرستان اردل هم مرز با استان خوزستان است و آگاهي ما از دوره ي ساساني بخش هاي مرتفع شرق زاگرس بسيار اندك است،‏ مطالعه ي محوطه هاي ساساني اين دوره و مواد فرهنگي به دست آمده از سطح آنها ضروري است.