عدول از قصاص نفس و مصالحه بر قصاص عضو در قتل عمد

در موارد وقوع قتل عمد، برابر نصوص آيات و احاديث و به اجماع فقهاي مذاهب مختلف فقهي، ولي دم از حق قصاص قاتل و عفو وي و يا مصالحه بر ديه مقتول يا كمتر و يا بيشتر از آن برخوردار است. اين مسئله كه آيا طرفين دعوا يعني ولي دم و قاتل مي توانند از قصاص نفس عدول و بر قصاص عضو تراضي كنند، مورد تعرض فقها و تحقيق محققان واقع نشده است. به نظر مي رسد باتكيه بر مباني و دلايلي چون حق بودن قصاص، قابل مصالحه بودن حق، قابليت تجزيه حق قصاص، مقايسه موضوع با موضوعات مشابه، استحباب عفو، اقتضاي قاعده دفع اشد مفسدتين با تحمل اخف آن ها، توصيه ادله شرعي به لزوم تقليل موارد قتل و قصاص و وجوب حفظ نفس، بتوان قائل به جواز شرعي و قانوني چنين تراضي و مصالحه اي بود و منافع طرفين را با هم جمع نمود. اين مقاله بعد از طرح مسئله به تقرير مباني و دلايل تجويز آن مي پردازد.