تحليل سازوكارهاي منجر به برداشت آب رودخانه هيرمند در افغانستان با تاكيد بر پروژه دولت سازي در آن كشور

رودخانه هيرمند از شمال شرق كشور افغانستان سرچشمه گرفته و پس از طي مسيري نسبتاً طولاني در آن كشور به سمت ايران جاري مي­شود. اسناد و مدارك تاريخي حاكي از آن است كه علاوه بر عامل هيدرولوژيكي يا همان ريزش­هاي جوي به صورت برف و باران، عوامل منطقه­ اي، توسعه­­ اي و بين المللي زيادي بر روي برداشت آب در كشور افغانستان و به تبع آن كاهش آورد رودخانه هيرمند به سمت ايران تاثيرگذارند. يكي از مهمترين عوامل موثر بر برداشت آب رودخانه هيرمند در كشور افغانستان نقش سياست­هاي كشورهاي خارج از حوضه آبريز آن رودخانه، در افزايش انگيزه و توان عملياتي كشور افغانستان در برداشت آب رودخانه هيرمند در آن كشور مي­ باشد. نقش اين عامل در برداشت آب در كشور افغانستان كه از آن در ادبيات نوين مديريت آب هاي مرزي تحت عنوان نقش بازيگر سوم نام برده مي ­شود، در اين مقاله مورد تحليل قرار گرفته است. به دنبال تحليل نقش عامل بازيگر سوم در برداشت آب رودخانه هيرمند در كشور افغانستان پس از حادثه 11 سپتامبر، به عنوان تاثيرگذارترين واقعه سياسي و بين المللي در آن كشور، پروژه دولت­ سازي توسط ايالات متحده در كشور افغانستان با تمركز بر نقش آن در برداشت آب رودخانه هيرمند مورد بررسي قرار گرفته است. در اين راستا با استناد به آمار و ارقام بين المللي منتج از پروژه دولت­ سازي نقش آن پروژه در برداشت آب رودخانه هيرمند در كشور افغانستان، با ارائه سه سناريو توصيفي از تاثير پروژه دولت­ سازي در برداشت آب وسپس تبديل آنها به ارائه ­اي كمي از مهار آب رودخانه هيرمند در آن كشور تبيين مي­ شود.