تحليل ريختاري قصّه حضرت هود (ع) در ترجمه تفسير طبري

The Morphological Analysis of Houd (PBUH) Tale in the Translation of Tabari’s Commentary

نشان دادن توانش هاي ارتباطي متون قرآني با برخي از حوزه هاي نوين انديشگاني در جهان امروز، از مهمترين رسالت هاي دانشمندان مسلمان است. اين مقاله با همين هدف نگاشته شده است و نگارنده، قصّه حضرت هود (ع) را در ترجمه تفسير طبري از ديدگاه نظريّه ريخت شناسي ولاديمير پراپ بررسي كرده است. شمارگان شخصيت ها و خويش كاري هاي آن ها، همچنين طرح برآمده از توالي خويش كاري ها در قصّه حضرت هود (ع) با نظريّه پراپ و تبصره هاي نظريّه او همخواني بسيار نزديكي دارد. در زمينه حركت هاي داستاني، حركت تازه اي در اين قصّه ديده مي شود كه در الگو هاي شش گانه پراپ شناسانده نشده است و با آن ها تفاوت هاي بنيادين دارد. نظريّه پراپ برآمده از مطالعه قصّه هاي پريان روسي است و بهره گيري از اين نظريّه در مطالعه قصّه هاي ديني، چنين كاستي هايي را هم به همراه دارد امّا از آنجا كه در اين نظريّه به ساختار ها توجّه شده، نه اَشكال جزئي و موردي، در مطالعه قصْه هاي ديني، بسيار سودمند است. نگارنده در پايان پيشنهاد مي كند كه پژوهشگران ايراني، ديگر قصّه هاي قرآني را نيز ريخت شناسي كنند تا با تطبيق آن ها ريخت نهايي قصّه هاي قرآني به دست آيد.

Showing the possible connections between Quranic texts and new scientific approaches in the today world is amongst the most important missions of Muslim scholars. This paper follows the same mission and the author studies the tale of Houd (PBUH) in the translation of Tabarirsquo s commentary based on morphological theory of Vladimir Propp. The number of characters and their functions as well as the plot resulted from the sequence of functions in this story have close relationship with Propprsquo s theory. Regarding fictional movements, a new movement is seen in this story which is absent in Propprsquo s models and has fundamental differences with them. The theory of Propp originates from the study of Russian folk tales and its application for investigating religious tales is not without problems but since this theory pays attention to the structures not instances, it is very useful for studying religious tales. Finally, the author suggests that Iranian scholars should provide morphological analysis of other Quranic tales till the final structure of Quranic texts is obtained via comparing such analyses.