«درم‌ربايي تيغ» در بيتي از بوحنيفه اسكافي

“Dirham Stealing By Sword’’ In a Couplet of Abu Hanifah Eskafi

در «تاريخ بيهقي» به اشعار فراواني استشهاد شده است. از مجموع 459 بيت كه در اين كتاب نقل شده، 249 بيت (چهار قصيده كامل) از بوحنيفه اسكافي است كه سخت مورد توجّه بيهقي بوده است. از اين چهار قصيده، دو قصيده به سفارش بيهقي سروده شده كه بعضي از ابيات آنها اندكي تصنّعي مي‌‌‌نمايد. در يكي از اين قصايد، اسكافي سفارشي كه مربوط به درگذشت محمود غزنوي و پادشاهي كوتاه‌مدّت اميرمحمّد و سلطنت اميرمسعود است، در وصف شمشير ممدوح مي‌‌‌گويد: «درم ربايد تيغ تو زانش در سَرِ خصم * كني به زندان وَز مغز او دهيش زوار». بعضي از شارحان تاريخ بيهقي، اين بيت را مبهم دانسته‌اند و معني نكرده‌اند و برخي فقط كلمه «زوار» را به اشتباه معني كرده‌اند. در اين مقاله، پس از تحليل واژه‌هاي «درم» و «زوار» و تركيب‌هاي «درم ربودن» و «درم ربودن تيغ» معني تازه‌اي از بيت ارائه شده است كه ابهام بيت را برطرف مي‌‌‌كند. اين مضمون به شيوه‌هاي مختلف در شعر ديگر شاعران نيز آمده است.

There are many poems in Beyhaqis History (Tarikhe Beyhaqi). From the whole 459 couplets which have been referenced in Tarikhe Beyhaqi, 249 couplets (4 complete Odes) are from Abu Ḥanifah Eskafi which has been highly regarded Beyhaghi. Two of these four odes have written ordered by Beyhaqi and it seems that some of these couplets will be slightly artificial.In one of these custom odes that are related to the death of Mahmoud of Ghazni, short reign of Amir Mohammad and the reign of Amir Masoud, Eskafisays in describing of Mamdouhs sword: “Your blade steals Dirham so you prisoned it in the enemy’s skull and feed it from his brain”. Some commentators of Beyhaqis History consider this couplet as a vague couplet and they have not meant it and some of them have meant only the word of “Zavar’’ incorrectly. In this article, after analyzing the words “Dirham’’ and “Zavar’’, and components of “Dirham stealing’’ and “Dirham stealing by sword’’ there is a new meaning for the mentioned couplet which eliminates the ambiguity of it. This theme is in different ways at the poem of other poets.