نقش ارزش‌هاي غيرمعرفتي در ارزيابي معرفتي نظريه‌هاي علمي

The Role of Non-Epistemic Values in the Epistemic Assessment of Scientific Theories

مهدي گلشني استدلال كرده‌ است كه نه‌تنها جهت‌دهي تحقيق‌هاي علمي و كاربرد‌هاي علم تحت تأثير باور‌هاي ديني قرار مي‌گيرد (جهت‌‌مندي علم)، بلكه در فرآيند توجيه و ارزيابي نظريه‌هاي بنيادي علمي گزاره‌‌هاي ديني نقش دارند (غرض‌مندي علم). ميكائيل استنمارك تنها در ادعاي اول با گلشني موافق است و عليه ادعاي دوم استدلال كرده است. در اين مقاله سعي مي‌شود نشان داده شود كه به‌نحو علي‌الاصول ارزش‌هاي غيرمعرفتي، همچون ارزش‌هاي ديني، در ارزيابي نظريه‌هاي علمي نقش غيرمستقيم دارند. در اين راه از تعيّن ناقص گذراي نظريه‌ها و استفاده از آن در مورد تعبير‌هاي استاندارد و بوهمي از مكانيك كوانتومي، به‌عنوان مطالعه‌اي موردي، استفاده خواهد شد.

Mehdi Golshani has argued that religious beliefs not only direct scientific researches and the applications of science, but have a key role in justification and assessment of fundamental scientific theories. Mikael Stenmark agrees with Golshani only upon the first claim, but has his counterarguments against his second averment. In this article, attempts have been made to demonstrate that the nonepistemic values, such as religious ones, have an indirect role in assessing scientific theories. To do that, the thesis of transient underdetermination and its use in the case of quantum mechanics with the standard interpretation and Bohmian mechanics will be employed.