نسبت نظريه فرهنگستان علوم اسلامي درباره علم ديني با واقع‌گرايي معرفت‌شناختي

Relationship between Notion of Academy of Islamic Sciences about Religious Science with Epistemological Realism

مقاله حاضر به بررسي اين مسئله مي‌پردازد كه مباني معرفت‌شناختي نظريه فرهنگستان علوم اسلامي (با تأكيد بر آراء سيد محمد مهدي ميرباقري) درباره علم ديني چه نسبتي با واقع‌گرايي دارد؟ نشان خواهيم داد كه اراده‌گرايي به‌عنوان مبناي معرفت‌شناختي نظريه علم ديني فرهنگستان علوم اسلامي نه‌تنها به نفي واقع‌گرايي (كاشفيت از واقع) و در نتيجه نسبيت‌گرايي منتهي مي‌شود، بلكه ادعا‌هاي واقع‌‌گرايانه اين مجموعه را در حوزه‌‌هاي خداشناسي و انسان‌شناسي با تعارض روبرو مي‌كند. اين مجموعه مي‌تواند با اتخاذ ديدگاه‌‌هاي معتدل در زمينه واقع‌گرايي (در مقابل واقع‌گرايي خام) ضمن دفاع از تأثير كيفيت اراده بر كيفيت ادراك، از اين نتايج نامطلوب برحذر باشد.

The present article is an attempt to study the relationship between the epistemological principles of the notion of Academy of Islamic Sciences (with emphasis on the viewpoints of Seyed Mohammad Mahdi Mirbaqeri) about religious science with realism. Attempts have been made to demonstrate that voluntarism, as epistemological foundation of the notion of Academy of Islamic Sciences, not only voluntarism leads to negation of realism (unveiling of reality) and consequently to relativism, but also pushes realistic claims of this set in the field of theology and anthropology towards contradiction. By adopting moderate stances in the field of realism (visàvis rudimentary realism), the Academy, while defending the impact of quality of will on the quality of perception, can avoid such undesirable consequences.