بهنجارسازي فضاي واكه‌اي زبان فارسي

Persian vowel space normalization

ترسيم واكه‌ها در فضاي F1*F2 نه تنها از نظر صوت‌شناختي توليدي بلكه از نظر رويكردهاي ادراكي نيز از اصلي‌ترين ابعاد در بيان كيفيت واكه‌اي محسوب مي‌شوند. در ترسيم فضاي واكه‌اي مشكل اصلي‌اي كه اكثر محققان با آن روبرو هستند ‌اين است كه ارزش‌هاي سازه‌هاي اندازه‌گيري‌شده براي يك واكه يكسان توليد‌شده توسط افراد مختلف، متفاوت است. جهت حذف تنوعات سازه‌اي ناشي از منابع‌ ايجاد تغيير در سازه‌ها همچون تفاوت‌هاي فيزيولوژيكي ميان گويندگان، موضوع بهنجار‌سازي واكه‌اي مطرح مي شود. انتخاب ميان تكنيك‌هاي بهنجار‌سازي اگرچه بسته به طبيعت و هدف بررسي مي‌تواند متفاوت باشد ولي همان‌طور‌كه همگي زبان‌شناسان بر آن توافق دارند فرايند بهنجار‌سازي و عملكرد آن يك امر وابسته به زبان است و يك فرايند بهنجار‌سازي نمي‌تواند موثرترين فرايند در همه‌ي زبان‌ها محسوب شود. از اين‌رو در ‌اين بررسي جهت بهنجار‌كردن داده‌هاي زبان فارسي به ارزيابي شيوه‌هاي مختلف بهنجار‌سازي در زبان فارسي بر اساس دو معيار الف) تكنيك محاسبه ميزان همپوشاني و ب) تكنيك تحليل تشخيصي پرداخته مي‌‌شود. شاخصه الف با هدف شناسايي مقياسي كه نسبت به سايرين بهتر بتواند اثر شخص را حذف كند اعمال مي‌شود  و معيار ب در جهت حفظ اطلاعات واجي و به منظور ارزيابي قدرت تفكيكي يك تكنيك در جهت جداسازي بسامد‌هاي سازه‌اي بهنجار‌سازي‌شده به گروه‌هاي متمايز آوايي تعريف مي‌شود. اين تحقيق تكنيك نري را به عنوان مطلوب‌ترين شيوه بهنجارسازي جهت حذف و يا كمينه‌كردن تاثيرات فيزيولوژيكي با حفظ تمايزات واجي در زبان فارسي معرفي مي‌كند. همچنين فضاي واكه‌اي زنان چه در حالت تكيه‌دار و چه بي تكيه بزرگتر از مردان نمايش داده شده است.

This study is to evaluate vowel normalization procedures in Persian, from IRIB broadcasters, on the basis of their effectiveness in neutralizing differences in vowel formant data due to interspeaker physiological and anatomicalgender differences. The selection among various normalization techniques (hertz, Mel, Bark, Erb, Gertsmann, Lobanov, Neary, Watt, and Fabricius) depends on their significance in the previous literature and the kind of measurement involved in the provided database. The assessment is mainly performed based on two factors,vowel space overlapping and discriminant analysis . The first factor is done on the basis of increasing in mapping between speaker‘s vowel spaces along the degree of overlap between the two vowel spaces, expressed in terms of that percentage of the male speakers‘ s vowel spaces which overlaps with the female speaker‘s vowel spaces and vice versa.The second part of analysis is devoted to for the importance of maintaining vowels information’s and the power of vowel separation. The results indicate that Neary is the best way in minimizing the physiological effect in Persian while keeping vowel separation’s power safe.