ارزيابي پتانسيل زنبورداري و تعيين جذابيت گياهان مرتعي مورد استفاده زنبور عسل با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي در مراتع ييلاقي چهارباغ استان گلستان

هدف از تحقیق حاضر ارزیابی پتانسیل زنبورداری و تعیین جذابیت گیاهان مرتعی مورد استفاده زنبورعسل در مراتع ییلاقی چهارباغ استان گلستان در سال 1394 می­باشد. بر این اساس، مدل نهایی پتانسیل زنبورداری از تلفیق چهار معیار اصلی درصد تركیب گیاهان شهد­زا و گرده­زا (20 امتیاز)، فاصله از منابع آبی (10 امتیاز)، جاده و مسیر دسترسی (10 امتیاز) و متوسط دما در طول دوره زنبورداری (10 امتیاز) تعیین شد. بعد از تعیین تیپ­های گیاهی به روش فلورستیك- فیزیونومیك، نمونه­برداری از تیپ­های گیاهی در منطقه معرف هر تیپ به روش تصادفی- سیستماتیك با استقرار 3 ترانسكت 300 متری و 30 پلات متناسب با نوع پوشش گیاهی منطقه انجام شد. نقشه منابع آبی منطقه و همچنین نقشه جاده با استفاده از GPS، پیمایش صحرایی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) رسم شد. 134 گونه گیاهی شهدزا و گرده­زا مورد علاقه زنبورعسل از 80 جنس و 31 تیره گیاهی شناسایی شد. تیره­های Asteraceae، Lamiaceae و Fabaceae به ترتیب با 29 (8/21%)، 23 (29/17%) و 19 (28/14%) گونه گیاهی دارای بیشترین درصد فراوانی گیاهان شهدزا و گرده­زا در منطقه هستند. همچنین نتایج نشان داد گیاهان دارای جذابیت كلاس II و III بیشترین حضور (9/60%) و كلاس V كمترین حضور (3/2%) را در منطقه و با توجه به بازدیدهای منظم صحرایی تاریخ و طول دوره گلدهی اكثر گیاهان منطقه مراتع ییلاقی چهارباغ خردادماه تا شهریورماه است. همچنین نتایج مدل پتانسیل زنبورداری با استفاده از GIS نشان می­دهد كه از كل مراتع منطقه مورد مطالعه 62/17% (4/1562 هكتار) در طبقه پتانسیل متوسط (2S)، 41/72% (765/6419 هكتار) در طبقه پتانسیل پایین (3S) و 96/9% (5/883 هكتار) در طبقه عدم پتانسیل (N) قرار گرفته است. با توجه به نتایج حدود 03/90% منطقه (17/7982 هكتار) دارای پتانسیل برای زنبورداری بوده كه با رعایت اصول می­توان جهت زنبورداری اقدام و ضمن كسب درآمد، با كاهش فشار چرای دام به احیاء مرتع كمك كرد.