بررسي خطرپذيري فرسايش خاك در حوضه آبخيز دوآب لرستان با استفاده از تحليل شبكه و فن‌آوري‌هاي سنجش از دور و GIS

Investigation of soil erosion risk in Doab basin of Lorestan by network analysis and RS and GIS techniques

فرسايش يكي از مهم ترين عوامل مؤثر در هدر رفت منابع ارضي به شمار مي رود. آگاهي از ميزان خطر فرسايش، امكان شناسايي نواحي بحراني و اولويت بندي برنامه هاي مديريتي و حفاظتي را فراهم مي سازد. هدف از اين پژوهش تهيه نقشه خطرپذيري فرسايش خاك با بكارگيري تكنينك هاي سنجش از دور، سيستم اطلاعات جغرافيايي و همچنين سامانه هاي تصميم گيري چندمعياره در حوضه دوآب استان لرستان است. بدين منظور، ابتدا داده هاي 8 پارامتر تأثيرگذار در فرسايش خاك شامل؛ شيب، جهت شيب، ليتولوژي، كاربري اراضي، پوشش گياهي، بارش، خاك و آبراهه در محيط GIS آماده سازي گرديد و با استفاده از روش ANP و مقايسه زوجي وزن هر معيار و وزن كلاس هاي هر لايه در نرم افزار Super Decision محاسبه شد. سپس با استفاده از توابع رويهم گذاري GIS كل محدوده براي هر يك از معيارهاي تعيين شده پهنه بندي شد در نهايت، با تلفيق نقشه هاي پهنه بندي شده بر اساس وزن اكتسابي از روش ANP نقشه نهايي در پنج كلاس خطر خيلي زياد، خطر زياد، خطر متوسط، خطر كم و خطر بسياركم تهيه شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه 11 درصد از مساحت محدوده موردمطالعه در كلاس خطر خيلي زياد، 13 درصد در كلاس خطر زياد، 16 درصد در كلاس خطر متوسط، 28 درصد در كلاس خطر كم و 32 درصد در كلاس خطر بسياركم واقع شده است. همچنين براي صحت سنجي نتايج، موقعيت 93 نقطه از نقاط داراي فرسايش در بررسي ميداني با استفاده از دستگاه GPS مشخص گرديد و از توابع رويهم گذاري ArcGISاين نقاط با نقشه نهايي فرسايش انطباق داده شد. نتايج حاصل از اين همپوشاني نشان داد كه از اين تعداد 24 درصد در كلاس خطر خيلي زياد، 51 درصد در كلاس خطر زياد، 13 درصد در كلاس خطر متوسط، 3 درصد در كلاس خطر كم و 9 درصد در كلاس منطقه خطر بسياركم قرار گرفتند. بر اين اساس داده هاي برداشت شده در مطالعه ميداني با نتايج مستخرج از روش ANP همخواني داشته كه نشان دهنده دقت روش ANP در بررسي فرسايش در منطقه مورد مطالعه مي باشد.

The erosion is one of the waster factors of land sources. Understanding of erosion danger provides possibility of identifying critical regions and priority of administrative and protective plans. The aim of this research is providing of soil Endanger map by GIS, RS and multi criteria division systems in Doab basin of Lorestan province. For purpose, data of 8 important factors in soil erosion including: slope aspect, slope, lithology, land use, vegetation cover, precipitation, soil was provided by GIS. Then weight of each factor and weight of classes each layer was calculated in super division by Analytic network process and pair comparison methods. Then, case study was classified for each factor by GIS overlaying functions. Finally, final map was provided in 5 classes of very much danger, much danger, middle danger, low danger, and very low danger by classified maps combination based on obtained weight from Analytic network process method. Results indicated that%11, %13, %16, %28, and%32 of case study are very much danger, much danger, middle danger, low danger, and very low danger respectively. Also, for results validity, position of 93 points of erosion was determined in field investigation with GPS. Then, these points compared with erosion map by ArcGIS overlaying functions. Results of this overlay indicated that from these points, %24, %51, %13, 3 and 9 point has laid in very much danger, much danger, middle danger, low danger and very low danger respectively. So Data obtained during the field study is accordance with ANP method results that are indicator precision of Analytic network process method in investigation of erosion.