نقش محصولات استراتژيك در معيشت خانوارهاي روستايي (مطالعه موردي: كشت پسته در شهرستان سيرجان)

توليد پسته در ايران يكي از منابع مهم ايجاد درآمد براي روستاييان و اقتصاد ملي محسوب مي شود. به طوري كه اين محصول حدود پنج درصد كل ارزش توليد كشاورزي را تأمين مي‌كند و در بخش صادرات غيرنفتي كشور نيز نقش اساسي دارد. از آنجا كه پسته، كشت غالب در مناطق روستايي شهرستان سيرجان مي باشد، در اين پژوهش به مطالعه و تحليل آثار توليد اين محصول و نقش آن در معيشت خانوارهاي روستايي اين شهرستان پرداخته شده است. روش جمع آوري اطلاعات به دو صورت كتابخانه اي و ميداني بوده كه در مطالعات ميداني، بررسي ها در دو سطح روستا و خانوار صورت گرفته است. در اين راستا، روستاهاي بالاي 50 خانوار در 4 دهستان به عنوان نمونه هاي انتخابي شناسايي گرديد. سپس براي مطالعات مرتبط با خانوار، با توجه به تعداد خانوارهاي ساكن در روستاهاي مورد مطالعه و با استفاده از فرمول كوكران، 241 خانوار به عنوان حجم نمونه انتخاب گرديد. براي بررسي وضعيت معيشت، مجموعه اي از شاخص ها در ابعاد سرمايه هاي انساني، مالي، اجتماعي، فيزيكي و طبيعي و براي بررسي محدوديت هاي توليد پسته، مجموعه اي از شاخص ها با ابعاد اقتصادي، اجتماعي، محيطي و كالبدي - فضايي مورد توجه بوده است. براي تجزيه و تحليل داده هاي جمع آوري شده از طريق پرسشنامه ها، از روش تحليل سلسله مراتبي و تحليل هاي آماري استفاده شده است. نتايج تحقيق مؤيد آن است كه در روستاهاي شهرستان سيرجان، بين ميزان محدوديت هاي توليد پسته و سطح مطلوبيت معيشت، رابطه معناداري وجود دارد و توليد پسته در اين شهرستان، سبب افزايش درآمد، بالا رفتن قدرت خريد و بهبود معيشت خانوارهاي روستايي شده است. همچنين بر اساس يافته هاي پـژوهش، طي دهه اخير، تـوليد اين محصول روند افزايشي داشته و به عنوان مهم ترين منبع درآمدي روستاهاي اين شهرستان ايفاي نقش نموده است