تأثير مؤلفه‌هاي انساني بر پراكنش افقي شهر سنندج با تأكيد بر اسكان غيررسمي و روستاهاي پيراشهري

Human Factors Affecting Urban Sprawl in Sanandaj (1976-2015) With Emphasis on Informal Settlements and Peri-Urban Villages

پراكنش افقی یا همان رشد و گسترش كالبدی سریع شهرها در فضای پیرامون، پدیده‌ای است كه امروزه بسیاری از شهرهای ایران آن را تجربه می‌كنند. مؤلفه‌ها و علل مختلفی در بروز این پدیده تأثیر دارند. در این پژوهش مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر گسترش افقی شهر سنندج، به‌ویژه نقش محله‌های حاشیه‌ای و روستاهای نزدیك این شهر به‌دلیل جمعیت‌پذیری زیاد مهاجرین، مطالعه شده است. هدف از این پژوهش نمایان‌كردن نقش تحولات اجتماعی ازجمله اصلاحات ارضی و مدیریت شهری در افزایش مهاجرت و گسترش فیزیكی شهر از طریق پیدایش محله‌های حاشیه‌ای و پیوستن روستاهای اطراف به شهر سنندج است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی‌تحلیلی است و از تصاویر سنجنده TM و OLI ماهواره‌های Landsat 5 و 8 استفاده شده است. سپس با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS این تصاویر تجزیه‌وتحلیل شدند. درنتیجه مشخص شد كه جمعیت عظیم اسكان‌یافته ناشی از مهاجرت، به‌خصوص در دهه 55 تا 65، موجب به‌وجودآمدن سیزده محله حاشیه‌نشین با وسعت 536 هكتار و سرازیرشدن جمعیت مهاجر موجب پیوستن ده روستای پیراشهری در محدوده شهر سنندج شده كه از مهم‌ترین عوامل پراكنش افقی شهر سنندج در چهار دهه اخیر بوده است. همچنین تعداد زیادی روستا در اطراف این شهر هستند كه در ادامه رشد و گسترش سریع شهر، چنان‌چه برنامه‌ای برای آن‌ها اندیشیده نشود، با شهر سنندج ادغام خواهند شد و شهری پراكنده با بافتی غیرمسنجم و غیرمتصل را فراهم خواهند آورد.

An increase in urban sprawl and the physical area has occurred increasingly in most of the cities of the Iran in the previous decade. Urban sprawl or the fast physical development and growth in adjoining areas of the main city is a phenomenon experienced by most cities in Iran. Varied reasons are accountable for it. In this study, the most important factors influencing the horizontal development of Sanandaj, particularly the role of informal neighborhood and nearby villages, have been investigated. The current study examines the role of social revolution including land informs and urban management in increasing migration and physical development of city- through the emergence of free neighborhoods and the joining of nearby cities to Sanandaj. The method of the study was descriptive-analytic. The pictures captured by TM, OLI and Landsat 588 satellites, which were analyzed by ArcGIS. The results demonstrate that a large number of settled people caused the emergence of 13 open neighborhoods in an area of 536 hectares particularly from 1976-1986 which led to the joining often nearby villages to the city, consequently bringing about urban sprawl of Sanandaj in the recent four decades. Moreover, there are many communities around the city which have the potential to join with the city leading to the incoherence and disconnected in the context of city.