برداشت هاي گوناگون از مفهوم جمهوريت در تاريخ جمهوري خواهي ايران

جمهوري خواهي در ايران از زمان طرح در دوره قاجار تا زمان وقوع در انقلاب اسلامي و پس از آن با برداشت ها و تفاسير گوناگون ارائه و پيگيري شده است. ايرانيان كه بر اثر سابقه طولاني حكومت هاي پادشاهي مطلقه وراثتي، فاقد تجربه دموكراسي بودند، بر اثر كسب آگاهي هاي ناشي از ورود مفاهيم سياسي جديد، به اعتراض عليه حكومت استبدادي پرداختند. سلطنت، نماد استبداد و اصلي ترين مانع تحقق اراده سياسي ايرانيان دانسته مي شد. در نتيجه به رغم آميختگي سلطنت با سنت و كسب مشروعيت از جانب مذهب، جامعه ايران خواستار محو سلطنت شد. بديهي است كه جايگزين سلطنت، جمهوري است. در نتيجه جمهوري خواهي ايراني بيش از آنكه مفهومي ايجابي و در راستاي ايجاد يك نظام دموكراتيك باشد، مفهومي سلبي بود كه صرفاً در پي محو نظام سلطنتي به عنوان نماد استبداد مطلقه بوده است.