سنجش ميزان توسعه يافتگي و عوامل موثر برآن در نواحي روستايي استان فارس با استفاده از تحليل عاملي و ضريب ناموزون موريس

طي دهه­هاي اخير، توسعه به عنوان يكي از مهم­ترين چالش­هاي جهاني همواره توجه سياست­مداران و برنامه­ريزان اقتصادي– اجتماعي را به خود جلب كرده است؛ در راستاي دستيابي به توسعه پايدار در عرصه­هاي سكونتگاهي كشورها اعم از شهر و روستا، شناختِ روند تحولات گذشته، تحليل وضع موجود و ترسيم فضاي مطلوب آن­ها ضروري است. به عبارت ديگر، شناخت توانمندي­هاي محيطي و ميزان خدمات موجود در هر منطقه و درپي آن، تعيين سطوح توسعه­يافتگي اين نواحي سكونتگاهي به ويژه روستاها، نخستين گام در فرايند برنامه­ريزي و توسعه اين مناطق جمعيتي به شمار مي­رود. پژوهش حاضر با هدف تعيين عوامل موثر در توسعه نواحي روستايي و بررسي تفاوت­ها، تشابهات و طبقه­بندي آنها از نظر ميزان توسعه­يافتگي پرداخته است. روش تحقيق از نوع روش توصيفي- تحليلي بوده و جامعه آماري روستاهاي استان فارس در سطح شهرستان­ها و اطلاعات لازم به وسيله مطالعات اسنادي جمع­آوري شده و با استفاده از روش تحليل عاملي وضعيت 29 شهرستان استان در سه بعد اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي مطالعه شده و50 شاخص به 6 عامل خلاصه شده­اند. سپس سطح توسعه­يافتگي نواحي روستايي با استفاده از ضريب ناموزون موريس به چهارگروه توسعه يافته، درحال توسعه، كمترتوسعه يافته و محروم تقسيم شدند و با بهره­گيري از سيستم اطلاعات جغرافيايي توزيع آنها نمايش داده شده است. نتايج تحقيق نشان مي­دهد كه بين نواحي روستايي استان فارس تفاوت ها و اختلافات شديدي وجود دارد كه در اين بين نواحي روستايي شهرستان شيراز (50.57درصد)، مرودشت (50.22درصد)، داراب (49.04درصد)، استهبان (46.35 درصد) و كازرون (45.59درصد)، در بالاترين سطح به عنوان گروه توسعه­يافته و در پايين­ترين سطح نواحي روستايي شهرستان­هاي كوار، مهر، سروستان، خنج و گراش (18.46 درصد) به عنوان گروه محروم قرار داشت.