بررسي ساختار بازار و اولويت‌بندي بازارهاي هدف صادرات گياهان دارويي منتخب ايران

Determination of Market Structure and Ranking Target Markets of Iran's Export of Medicinal Plants

گسترش صادرات غيرنفتي و تنوع بخشيدن به درآمد هاي صادراتي كشور به‌منظور كاهش آسيب پذيري اهداف توسعه اقتصادي، ضرورت دارد. نظر به اهميت گياهان دارويي در صادرات غيرنفتي كشور پژوهش حاضر با هدف تعيين ساختار بازار و اولويت‌بندي بازار هاي هدف صادرات جهاني گياهان دارويي منتخب (رازيانه، باديان، انيسون و گشنيز) صورت پذيرفته است. دوره مـورد مطالـعه اين تحقيق 20122001 مي‌باشد. به‌منظور تعيين ساختار بازار صادرات گياهان دارويي ايران از دو شاخص نسبت تمركز و هرفيندال و براي اولويت بندي بازارهاي هدف صادرات گياهان دارويي ايران از روش تحليل تاكسونومي عددي استفاده گرديد. با توجه به اينكه مقدار عددي عكس شاخص هرفيندال طي دوره مورد بررسي از يك تا چهار در نوسان مي‌باشد، بنابراين ساختار بازار موردنظر طي دوره مورد بررسي از دو نوع بنگاه مسلط و انحصار چندجانبه بسته مي باشد و ايران از تنوع در صادرات برخوردار نيست. همچنين كشور هاي پاكستان، عربستان، امارات و قطر با توجه به سهم بين 4 تا 92 درصدي از صادرات ايران، بزرگ‌ترين شركاي تجاري ايران طي دوره مورد مطالعه بوده‌اند. نتايج اولويت‌بندي بازارهاي هدف نشان داد كه كشورهاي ويتنام، قرقيزستان، زيمباوه، ازبكستان، گرجستان، كامرون، جامائيكا، ارمنستان، بنگلادش، هند و ليبي به‌عنوان بازارهاي هدف صادرات گياهان دارويي ايران انتخاب شدند.

Extending nonpetroleum export and diversifying export revenues were vital in order to reduce Economic development goals vulnerability. Due to importance of Medicinal Plants in Iran’s nonpetroleum export, present study determined market structure and Ranks of Exporting Target Markets of Iranian Medicinal Plants (case study: Anise, badian, fennel, coriander). The investigation period is 2001 through 2012. For determine Irans’ export market structure of Medicinal Plants, herfindahl and concentration ratio indices and For ranking export target markets were applied numerical taxonomy analysis. Whereas, reverse value of the Herfindahl index fluctuated during the studied period from one to four. Therefore Irans’ export structure during the period always followed a dominant firm and Closed oligopoly and Iran does not have export diversity.Also according to the share between 4 to 92 percent of Iranian exports, Pakistan, Saudi Arabia and UAE were the biggest commercial parties of Iran. The results revealed that Viet Nam, Kyrgyzstan, Zimbabwe, Uzbekistan, Georgia, Cameroon, Jamaica, Armenia, Bangladesh, India, Libya were selected as Iran’s Medicinal Plants exports target markets.